{"id":9220,"date":"2025-11-05T14:06:51","date_gmt":"2025-11-05T13:06:51","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9220"},"modified":"2025-11-05T14:06:51","modified_gmt":"2025-11-05T13:06:51","slug":"z-dzieciecia-krol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9220","title":{"rendered":"Z Dzieci\u0119cia Kr\u00f3l"},"content":{"rendered":"

No i rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 kolejny sezon NOSPR, a w jego programie koncerty, kt\u00f3re zainteresuj\u0105 tak\u017ce moich Czytelnik\u00f3w. Ju\u017c pojutrze, 7 listopada, w Katowicach wyst\u0105pi\u0105 zespo\u0142y Collegium 1704 oraz sze\u015bcioro solist\u00f3w – sopranistki Tereza Zimkov\u00e1 i Pavla Radostov\u00e1, <\/strong>kontratenor Gabriel Diaz, tenor\u00a0Ond\u0159ej Holub oraz basy Tom\u00e1\u0161 \u0160elc i Tade\u00e1\u0161 Hoza. Na zach\u0119t\u0119 esej o uwzgl\u0119dnionych w programie utworach Zelenki i H\u00e4ndla, kt\u00f3ry uka\u017ce si\u0119 tak\u017ce w ksi\u0105\u017ceczce wieczoru.<\/p>\n

***<\/p>\n

Wzmianka o obrzezaniu Jezusa w Ewangelii \u015bwi\u0119tego \u0141ukasza jest zaskakuj\u0105co kr\u00f3tka: \u201eGdy nadszed\u0142 dzie\u0144 \u00f3smy i nale\u017ca\u0142o obrzeza\u0107 Dzieci\u0119, nadano Mu imi\u0119 Jezus, kt\u00f3rym Je nazwa\u0142 anio\u0142, zanim si\u0119 pocz\u0119\u0142o w \u0142onie\u201d. To jedyne w Nowym Testamencie \u015bwiadectwo, \u017ce przysz\u0142y Zbawiciel przeszed\u0142 rytua\u0142 brit mila<\/em>, znak przymierza mi\u0119dzy Jahwe a ludem Izraela. Szersz\u0105 i pod wieloma wzgl\u0119dami fascynuj\u0105c\u0105 wzmiank\u0119 o tym wydarzeniu mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w apokryficznej Arabskiej Ewangelii Dzieci\u0144stwa, gdzie czytamy o starej hebrajskiej kobiecie, kt\u00f3ra zabalsamowa\u0142a obci\u0119ty napletek noworodka w skrzynce z alabastru wype\u0142nionej drogocennym olejkiem nardowym, po czym rzek\u0142a swojemu synowi, \u017ce nie wolno mu jej sprzeda\u0107 za \u017cadn\u0105 cen\u0119, cho\u0107by kto\u015b oferowa\u0142 trzysta denar\u00f3w. Co syn aptekarz uczyni\u0142 z napletkiem, historia milczy \u2013 skrzynk\u0119 z pozosta\u0142\u0105 zawarto\u015bci\u0105 jednak spieni\u0119\u017cy\u0142, bo pono\u0107 tym w\u0142a\u015bnie olejkiem Maria z Betanii nama\u015bci\u0142a Jezusa w podzi\u0119ce za wskrzeszenie jej brata \u0141azarza.<\/p>\n

Przed Soborem Watyka\u0144skim II, zako\u0144czonym w 1965 roku, \u015bwi\u0119to Obrzezania Pa\u0144skiego obchodzono 1 stycznia niemal we wszystkich Ko\u015bcio\u0142ach chrze\u015bcija\u0144skich. Dzi\u015b jest celebrowane pod dawn\u0105 nazw\u0105 g\u0142\u00f3wnie przez wyznawc\u00f3w prawos\u0142awia, w klasycznym rycie rzymskim i niekt\u00f3rych Ko\u015bcio\u0142ach protestanckich. Anglikanie przemianowali je na Uroczysto\u015b\u0107 Imienia Jezus, wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w \u015bwi\u0119tuje w tym dniu Uroczysto\u015b\u0107 Bo\u017cej Rodzicielki Marii. Dla Watykanu kult \u015bwi\u0119tego napletka sta\u0142 si\u0119 spraw\u0105 nieco wstydliw\u0105 \u2013 nie tylko za spraw\u0105 \u201ecudownego\u201d rozmno\u017cenia relikwii pierwszego stopnia, kt\u00f3re przechowywano od wiek\u00f3w \u015brednich w prawie dwudziestu \u015bwi\u0105tyniach i klasztorach, lecz tak\u017ce przez nacechowane mistycznym erotyzmem \u015bwiadectwa \u015bredniowiecznych dziewic za\u015blubionych Chrystusowi, w\u015br\u00f3d nich austriackiej zakonnicy Agnes Blannbekin, kt\u00f3ra \u201eop\u0142akuj\u0105c w bezmiernym \u017calu cierpienia Pana, my\u015bla\u0142a o jego napletku i o tym, gdzie znalaz\u0142 si\u0119 po Jego zmartwychwstaniu\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Strona tytu\u0142owa r\u0119kopisu Missa Circumcisionis<\/em><\/p>\n

Kilkana\u015bcie lat temu zesp\u00f3\u0142 ciekawych \u015bwiata i kontekst\u00f3w lekarzy opublikowa\u0142 wyniki interdyscyplinarnych bada\u0144 nad obecno\u015bci\u0105 \u015bwi\u0119tego napletka w kulcie, ikonografii i teologii. Badacze doszli do wniosku, \u017ce Obrzezanie Pa\u0144skie \u2013 w por\u00f3wnaniu do obfito\u015bci wizerunk\u00f3w w malarstwie i rze\u017abie \u2013 doczeka\u0142o si\u0119 zaskakuj\u0105co niewielkiej liczby przedstawie\u0144 muzycznych. Pomin\u0105wszy kilka Bachowskich kantat, mi\u0119dzy innymi Singet dem Herrn ein neues Lied <\/em>BWV 190, skupili si\u0119 przede wszystkim na Missa Circumcisionis Domini Nostri Jesu Christi <\/em>Jana Dismasa Zelenki.<\/p>\n

Utw\u00f3r powsta\u0142 w 1728 roku, z my\u015bl\u0105 o obchodach \u015bwi\u0119ta w pierwszy dzie\u0144 Nowego Roku w Dre\u017anie, dok\u0105d Zelenka trafi\u0142 osiemna\u015bcie lat wcze\u015bniej, jako kontrabasista Hofkapelle. W czasie pracy nad partytur\u0105 kompozytor przej\u0105\u0142 faktyczne kierownictwo nad drezde\u0144skim zespo\u0142em, podczas choroby \u00f3wczesnego kapelmistrza Johanna Davida Heinichena. Kopia mszy zachowa\u0142a si\u0119 w zbiorach Carla Philipa Emmanuela Bacha, kt\u00f3ry w 1775 roku podkre\u015bli\u0142 dobitnie, \u017ce Zelenka by\u0142 nie tylko bliskim znajomym ojca, lecz tak\u017ce jednym z najwy\u017cej cenionych przez niego muzyk\u00f3w epoki. \u015awi\u0119to Obrzezania przypada\u0142o w oktaw\u0119 Narodzenia Pa\u0144skiego, co t\u0142umaczy liczne nawi\u0105zania do muzyki \u201ebo\u017conarodzeniowej\u201d, mi\u0119dzy innymi w pastoralnym Agnus Dei<\/em> na tenor solo, trzy oboje i basso continuo. W\u0142\u0105czenie tych element\u00f3w w tekst mszy i ca\u0142a konstrukcja utworu, jednego z najbardziej z\u0142o\u017conych w ramach gatunku i rozpisanego na niezwykle rozbudowany sk\u0142ad, \u015bwiadcz\u0105 o wielkiej wra\u017cliwo\u015bci teologicznej kompozytora, kt\u00f3ry umiej\u0119tnie po\u0142\u0105czy\u0142 w\u0105tek narodzin i obrzezania Pana z odkupieniem ludzko\u015bci przez Baranka, kt\u00f3ry g\u0142adzi grzechy \u015bwiata.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Bazylika Santa Maria di Montesanto. Fot. Krzysztof Golik<\/p>\n

Kiedy Zelenka komponowa\u0142 swoj\u0105 Missa Circumcisionis<\/em>, dobiega\u0142 ju\u017c pi\u0119\u0107dziesi\u0105tki. Georg Friedrich H\u00e4ndel uko\u0144czy\u0142 prace nad Dixit Dominus <\/em>w kwietniu 1707, w wieku zaledwie 22 lat. Jesieni\u0105 poprzedniego roku wyruszy\u0142 do W\u0142och: za namow\u0105 kt\u00f3rego\u015b z Medyceuszy, albo Ferdynanda, dziedzica Wielkiego Ksi\u0119stwa Toskanii, albo jego m\u0142odszego brata Jana Gastona, kt\u00f3rego H\u00e4ndel pozna\u0142 w Hamburgu. Po kr\u00f3tkim pobycie we Florencji m\u0142ody tw\u00f3rca uda\u0142 si\u0119 Rzymu, gdzie zawar\u0142 znajomo\u015b\u0107 z wieloma luminarzami tamtejszego \u017cycia muzycznego, zyska\u0142 te\u017c mo\u017cnych protektor\u00f3w w osobach rzymskich kardyna\u0142\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Collegium 1704. Fot. Petra Hajsk\u00e1<\/p>\n

Wst\u0119pne szkice do Dixit Dominus <\/em>powsta\u0142y jeszcze w stolicy Toskanii, zapewne z my\u015bl\u0105 o innej uroczysto\u015bci ko\u015bcielnej. Pierwsze wykonanie odby\u0142o si\u0119 ostatecznie w bazylice Santa Maria di Montesanto, 16 lipca, w ramach nieszpor\u00f3w na \u015bwi\u0119to Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny z G\u00f3ry Karmel, celebrowanych przez kardyna\u0142a Carla Colonn\u0119. Monumentalna kompozycja, przeznaczona na pi\u0119cioro solist\u00f3w, pi\u0119ciog\u0142osowy ch\u00f3r mieszany, podzielone na pi\u0119\u0107 g\u0142os\u00f3w smyczki oraz basso continuo, okaza\u0142a si\u0119 prawdziwym popisem muzycznego teatru \u2013 w mie\u015bcie, gdzie od 1701 roku obowi\u0105zywa\u0142 ca\u0142kowity zakaz wystawiania oper, wprowadzony przez papie\u017ca Klemensa XI. Olbrzymie skoki interwa\u0142owe, skrajne kontrasty dynamiczne, zapieraj\u0105ce dech w piersi przyk\u0142ady malarstwa d\u017awi\u0119kowego \u2013 w po\u0142\u0105czeniu z mistrzostwem kontrapunktu, harmonii oraz inwencji melodycznej \u2013 nadaj\u0105 dzie\u0142u niezwyk\u0142\u0105 dramaturgi\u0119, w pe\u0142ni zgodn\u0105 z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 interpretacj\u0105 starotestamentowego psalmu, traktowanego jako objawienie kr\u00f3lewskiej godno\u015bci Jezusa i zapowied\u017a ostatecznego zwyci\u0119stwa nad z\u0142em.<\/p>\n

Od Dzieci\u0119cia, kt\u00f3re anio\u0142 nazwa\u0142 Jezusem, po teologiczn\u0105 wyk\u0142adni\u0119 M\u0119ki jako drogi do chwa\u0142y i w\u0142adzy nad \u015bwiatem. Trudno o bardziej wyrafinowan\u0105 opraw\u0119 rozmy\u015bla\u0144 nad \u017cyciem Zbawiciela ni\u017c te dwa arcydzie\u0142a Zelenki i H\u00e4ndla.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

No i rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 kolejny sezon NOSPR, a w jego programie koncerty, kt\u00f3re zainteresuj\u0105 tak\u017ce moich Czytelnik\u00f3w. Ju\u017c pojutrze, 7 listopada, w Katowicach wyst\u0105pi\u0105 zespo\u0142y Collegium 1704 oraz sze\u015bcioro solist\u00f3w – sopranistki Tereza Zimkov\u00e1 i Pavla Radostov\u00e1, kontratenor Gabriel Diaz, tenor\u00a0Ond\u0159ej Holub oraz basy Tom\u00e1\u0161 \u0160elc i Tade\u00e1\u0161 Hoza. Na zach\u0119t\u0119 esej o uwzgl\u0119dnionych w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-9220","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9220","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9220"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9220\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9225,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9220\/revisions\/9225"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9220"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9220"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9220"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}