{"id":9227,"date":"2025-11-11T22:14:03","date_gmt":"2025-11-11T21:14:03","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9227"},"modified":"2025-11-12T09:55:17","modified_gmt":"2025-11-12T08:55:17","slug":"zmierzch-zapada-swit-juz-wstaje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9227","title":{"rendered":"Zmierzch zapada, \u015bwit ju\u017c wstaje"},"content":{"rendered":"

Wci\u0105\u017c trudny to czas dla Teatro Comunale di Bologna, kt\u00f3ry w listopadzie 2022 roku poszed\u0142 do remontu i otworzy podwoje najwcze\u015bniej w przysz\u0142ym sezonie. Dziwny by\u0142 to czas dla Oksany \u0141yniw, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy za pulpitem dyrygenckim jednego z najpi\u0119kniejszych w\u0142oskich teatr\u00f3w w marcu 2021 roku, cztery miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej \u2013 jako pierwsza kobieta w historii Bayreuther Festspiele \u2013 poprowadzi\u0142a na Zielonym Wzg\u00f3rzu now\u0105 inscenizacj\u0119 Lataj\u0105cego Holendra<\/em>, po czym w styczniu roku nast\u0119pnego obj\u0119\u0142a dyrekcj\u0119 muzyczn\u0105 opery w Bolonii. W czasie trzyletniej kadencji uda\u0142o jej si\u0119 przygotowa\u0107 zaledwie jedn\u0105 \u201eprawdziw\u0105\u201d premier\u0119 na deskach bolo\u0144skiej Sala Bibiena. Wszystkie nast\u0119pne, nie tylko pod jej batut\u0105, tu\u0142a\u0142y si\u0119 po innych salach stolicy regionu Emilia-Romania.<\/p>\n

Nie bez przyczyny teatr zamkni\u0119to w 2022 roku przedstawieniem Wagnerowskiego Lohengrina. <\/em>To w\u0142a\u015bnie tutaj, w roku 1871, odby\u0142a si\u0119 w\u0142oska premiera tej opery. W ci\u0105gu nast\u0119pnych trzech dekad Teatro Comunale wystawi\u0142 wszystkie najwa\u017cniejsze dzie\u0142a Wagnera, by\u0142 te\u017c pierwsz\u0105 scen\u0105 na \u015bwiecie, kt\u00f3ra dosta\u0142a oficjaln\u0105 zgod\u0119 festiwalu w Bayreuth na wystawienie Parsifala<\/em>, 1 stycznia 1914, pod batut\u0105 Rodolfa Ferrariego, z fenomenalnym Giuseppem Borgattim w roli tytu\u0142owej i Helen\u0105 Rakowsk\u0105 \u2013 prywatnie \u017con\u0105 Tullia Serafina \u2013 w roli Kundry. Bolonia sta\u0142a si\u0119 najwa\u017cniejszym o\u015brodkiem wykonawstwa wagnerowskiego we W\u0142oszech. T\u0119 w\u0142a\u015bnie tradycj\u0119 postanowi\u0142a wskrzesi\u0107 \u0141yniw, pierwsza kobieta-dyrygent na czele jakiegokolwiek w\u0142oskiego teatru operowego, nie tylko opery w Bolonii.<\/p>\n

Swoj\u0105 reform\u0119 przeprowadzi\u0142a w bia\u0142ych r\u0119kawiczkach, z pozoru nie zaniedbuj\u0105c ulubionego przez tutejsz\u0105 publiczno\u015b\u0107 repertuaru. Odda\u0142a go jednak w r\u0119ce innych kapelmistrz\u00f3w. Sama skupi\u0142a si\u0119 na muzyce otwieraj\u0105cej inne horyzonty \u2013 na operach Wagnera, na p\u00f3\u017anoromantycznym idiomie Mahlera i Straussa, na ostatnich dzie\u0142ach Pucciniego. Z bolo\u0144skim Holendrem <\/em>pod jej batut\u0105 zetkn\u0119\u0142am si\u0119 w roku 2023, wci\u0105\u017c maj\u0105c w pami\u0119ci przedstawienie z Bayreuth. Odnios\u0142am w\u00f3wczas wra\u017cenie, \u017ce \u0141yniw jeszcze sobie nie radzi z tutejsz\u0105 orkiestr\u0105, graj\u0105c\u0105 uparcie \u201epo verdiowsku\u201d, w manierze nieprzystaj\u0105cej do kt\u00f3rejkolwiek z partytur Wagnera. Dlatego z pocz\u0105tku nie mia\u0142am odwagi zmierzy\u0107 si\u0119 z koncertowym wykonaniem Pier\u015bcienia Nibelunga<\/em>, realizowanym w Bolonii etapami od czerwca ubieg\u0142ego roku. Z\u0142ama\u0142am si\u0119 dopiero przy okazji Zygfryda<\/em>, na kt\u00f3rego ostatecznie nie dotar\u0142am. Z tym wi\u0119ksz\u0105 determinacj\u0105 wybra\u0142am si\u0119 na Zmierzch bog\u00f3w <\/em>\u2013 zw\u0142aszcza po niedawnych, bardzo dobrych do\u015bwiadczeniach z ca\u0142o\u015bci\u0105 Ringu <\/em>pod dyrekcj\u0105 Simone Young, kolejnej \u201edebiutantki\u201d, czyli pierwszej kobiety, kt\u00f3ra poprowadzi\u0142a w Bayreuth ca\u0142\u0105 tetralogi\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Sonj\u0119 \u0160ari\u0107. Fot. Andrea Ranzi<\/p>\n

Wszystkie koncerty cyklu \u2013 w sumie zaledwie osiem, po dwa na ka\u017cd\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Pier\u015bcienia<\/em> \u2013 odbywa\u0142y si\u0119 w Teatro Manzoni, eleganckim gmachu w stylu nawi\u0105zuj\u0105cym do Liberty, specyficznie w\u0142oskiej odmiany secesji. Budynek, otwarty w 1933 roku, le\u017cy wprawdzie w samym sercu Bolonii, ale z dala od reprezentacyjnych ulic, wkomponowany w ciasn\u0105 zabudow\u0119 staromiejskich zau\u0142k\u00f3w. Przed wojn\u0105 mie\u015bci\u0142 jedn\u0105 z najnowocze\u015bniejszych sal widowiskowych we W\u0142oszech, wyposa\u017con\u0105 w scen\u0119 z obszernym kana\u0142em orkiestrowym i niezwykle pojemn\u0105 widowni\u0119. Organizowano tu zar\u00f3wno koncerty, jak inscenizacje oper, przedstawienia teatru dramatycznego i seanse filmowe dla kilkutysi\u0119cznej publiczno\u015bci. Po wojnie gmach funkcjonowa\u0142 jako kino, na pocz\u0105tku XXI wieku przeszed\u0142 gruntowny remont. Miejsce dawnego teatru zaj\u0119\u0142a nowoczesna sala koncertowa z widowni\u0105 na niewiele ponad 1200 miejsc.<\/p>\n

Nie wnikam w przyczyny rezygnacji z wystawienia Ringu <\/em>w pe\u0142nym kszta\u0142cie scenicznym \u2013 jak by\u0142o w przypadku Lataj\u0105cego Holendra<\/em>, zaprezentowanego ponad dwa lata temu w znacznie wi\u0119kszym i dysponuj\u0105cym odpowiedni\u0105 maszyneri\u0105 wn\u0119trzu EuropAuditorium. Zaznacz\u0119 jednak, \u017ce wagnerowska orkiestra w pe\u0142nym sk\u0142adzie zaj\u0119\u0142a ca\u0142\u0105 przestrze\u0144 estrady Auditorium Manzoni \u2013 ch\u00f3r trzeba by\u0142o ulokowa\u0107 na balkonie (z doskona\u0142ym sk\u0105din\u0105d efektem dramatycznym, ale o tym za chwil\u0119). Zamiast pi\u0119knie wydanej i wzorowo zredagowanej ksi\u0105\u017cki programowej, kt\u00f3r\u0105 tak chwali\u0142am w recenzji z Holendra<\/em>, dostali\u015bmy dziesi\u0119ciostronicow\u0105 broszurk\u0119, w kt\u00f3rej pr\u00f3cz not o wykonawcach i cz\u0119\u015bciowo nieaktualnej obsady zmie\u015bci\u0142 si\u0119 tylko esej Alberta Mattioliego.<\/p>\n

Szkoda, \u017ce jeden z najambitniejszych pomys\u0142\u00f3w \u0141yniw zyska\u0142 tak skromn\u0105 opraw\u0119 \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce by\u0142 to zarazem jej debiut w Pier\u015bcieniu<\/em>, jak i powr\u00f3t tetralogii po przesz\u0142o \u0107wier\u0107 wieku nieobecno\u015bci na bolo\u0144skiej scenie muzycznej. Powr\u00f3t z pewno\u015bci\u0105 udany i to do tego stopnia, \u017ce zacz\u0119\u0142am \u017ca\u0142owa\u0107 swych wcze\u015bniejszych uprzedze\u0144. Orkiestra wreszcie si\u0119 oswoi\u0142a z w\u0142a\u015bciwym tej muzyce idiomem, gra\u0142a czujnie i z zaanga\u017cowaniem, chwytaj\u0105c w lot ka\u017cd\u0105 sugesti\u0119 \u0141yniw, kt\u00f3ra tym razem nie tylko rozebra\u0142a partytur\u0119 na cz\u0119\u015bci pierwsze, precyzyjnie wy\u0142uskuj\u0105c z niej wszelkie detale faktury i podkre\u015blaj\u0105c wyrafinowane wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie lejtmotyw\u00f3w, lecz tak\u017ce zadba\u0142a o ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 i sp\u00f3jno\u015b\u0107 narracji. Opowie\u015b\u0107 par\u0142a naprz\u00f3d niepowstrzymanie i tak szerok\u0105 fal\u0105, \u017ce bez mrugni\u0119cia okiem wybacz\u0119 d\u0119tym kiksy i wpadki intonacyjne \u2013 o tyle zaskakuj\u0105ce, \u017ce pojawia\u0142y si\u0119 rzadko, ale w nagromadzeniu skutkuj\u0105cym istn\u0105 kakofoni\u0105, bodaj najdotkliwsz\u0105 w preludium do III aktu. Mo\u017ce zabrak\u0142o pr\u00f3b, a mo\u017ce wprawy w pos\u0142ugiwaniu si\u0119 najprawdziwszym wagnerowskim instrumentarium, w\u0142\u0105cznie z trzema Stierh\u00f6rner, czyli krowimi rogami sygna\u0142owymi. Fenomenalnie za to spisa\u0142 si\u0119 ch\u00f3r przygotowany przez Ge\u0119 Garratti Ansini \u2013 zw\u0142aszcza jego m\u0119ska cz\u0119\u015b\u0107, w osza\u0142amiaj\u0105cym intensywno\u015bci\u0105 odzewie Gibichung\u00f3w (z balkonu) na mro\u017c\u0105cy krew w \u017cy\u0142ach Zew Hagena w II akcie.<\/p>\n

Je\u015bli chodzi o solist\u00f3w, nie oby\u0142o si\u0119 bez karuzeli obsadowej w dw\u00f3ch najwa\u017cniejszych partiach. Zygfryd zmienia\u0142 si\u0119 dwukrotnie, w ostatnich dniach przed koncertem zyskuj\u0105c wykonawc\u0119 w osobie Tilmanna Ungera. Nazwisko niemieckiego tenora przebi\u0142o si\u0119 do \u015bwiadomo\u015bci wagneroman\u00f3w na jednym z ubieg\u0142orocznych przedstawie\u0144 Parsifala <\/em>w Bayreuth, kiedy zachorowa\u0142 Andreas Schager, a zast\u0119puj\u0105cy go Klaus Florian Vogt sp\u00f3\u017ani\u0142 si\u0119 na samolot, skutkiem czego Unger wzi\u0105\u0142 na siebie tytu\u0142ow\u0105 rol\u0119 w I akcie. Radz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na tego \u015bpiewaka: w\u0142a\u015bciwie jedyne, czego mu jeszcze brakuje do partii Zygfryda, to odrobina wolumenu, a co za tym idzie, swobody w g\u00f3rnym odcinku skali. G\u0142os ma bardzo urodziwy, ze stosownym, barytonowym zabarwieniem w dole, ale d\u017awi\u0119czny i klarowny, jak na Heldentenora przysta\u0142o. \u015awietnie podaje tekst, rozumnie buduje posta\u0107 i umiej\u0119tnie gra nastrojem, co udowodni\u0142 zw\u0142aszcza w pi\u0119knie skonstruowanym monologu \u201eMime hiess ein m\u00fcrrischer Zwerg\u201d w III akcie. Idealny Zygfryd na niezbyt du\u017ce sceny, a przy tym dostatecznie m\u0142ody, \u017ceby si\u0119 jeszcze rozwin\u0105\u0107 i \u201edorosn\u0105\u0107\u201d do teatr\u00f3w o trudniejszej akustyce.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Tilmann Unger. Fot. Andrea Ranzi<\/p>\n

W roli Brunhildy mia\u0142a pierwotnie wyst\u0105pi\u0107 Ewa Vesin, zmieniona ostatecznie przez Sonj\u0119 \u0160ari\u0107, z kt\u00f3r\u0105 \u0141yniw wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a od pocz\u0105tku swej kadencji w Bolonii. Na niezwyk\u0142\u0105 muzykalno\u015b\u0107 serbskiej sopranistki zwr\u00f3ci\u0142am uwag\u0119 ju\u017c przy okazji Holendra<\/em>, w kt\u00f3rym \u015bpiewa\u0142a parti\u0119 Senty. Teraz uj\u0119\u0142a mnie specyficzn\u0105 barw\u0105 g\u0142osu \u2013 mi\u0119kk\u0105, aksamitn\u0105, odrobin\u0119 nosow\u0105, jak\u017ce odmienn\u0105 od jaskrawych, cz\u0119sto rozchwierutanych sopran\u00f3w, kt\u00f3re z niezrozumia\u0142ych dla mnie powod\u00f3w wiod\u0105 dzi\u015b prym w repertuarze wagnerowskim. Brunhilda w uj\u0119ciu \u0160ari\u0107 ewoluowa\u0142a w idealnej zgodzie z partytur\u0105: od zakochanej dziewczyny po dojrza\u0142\u0105 kobiet\u0119, kt\u00f3ra straci\u0142a wszystko i dopiero w\u00f3wczas doceni\u0142a pot\u0119g\u0119 mi\u0142o\u015bci. Podobn\u0105 nut\u0119 wyczu\u0142am kiedy\u015b w g\u0142osie mojej pierwszej Brunhildy \u2013 fenomenalnej, nies\u0142usznie zapomnianej Berit Lindholm. Podobnej swobody technicznej i m\u0105dro\u015bci interpretacji \u0142atwiej si\u0119 dzi\u015b doszuka\u0107 w archiwalnych nagraniach ni\u017c do\u015bwiadczy\u0107 na scenach renomowanych oper.<\/p>\n

Bolo\u0144ski Zmierzch bog\u00f3w <\/em>mia\u0142 jeszcze jednego bohatera \u2013 wspania\u0142ego Hagena w osobie Alberta Pesendorfera, obdarzonego basem pot\u0119\u017cnym, intensywnym i przera\u017caj\u0105co mrocznym, co \u015bpiewak dodatkowo uwydatni\u0142 dopracowan\u0105 charakteryzacj\u0105 postaci i znakomit\u0105 gr\u0105 aktorsk\u0105. Z dwojga nieszcz\u0119snego rodze\u0144stwa Hagena zdecydowanie bardziej zapad\u0142a mi w pami\u0119\u0107 Gutruna \u2013 w lirycznym uj\u0119ciu Charlotte Shipley krucha, budz\u0105ca wsp\u00f3\u0142czucie, w swojej reakcji na \u015bmier\u0107 Zygfryda wr\u0119cz wstrz\u0105saj\u0105ca prawd\u0105 emocji. Dysponuj\u0105cy sk\u0105din\u0105d urodziwym barytonem Anton Keremidtchiev zawi\u00f3d\u0142 w partii Gunthera, od\u015bpiewanej niemal mechanicznie, ze wzrokiem wbitym w nuty, bez zwi\u0105zku z tekstem. Rozczarowa\u0142a te\u017c Atala Sch\u00f6ck w partii Waltrauty, prowadzonej g\u0142osem zm\u0119czonym, nadmiernie rozwibrowanym i wyzutym z blasku. Dobrze za to sprawili si\u0119 Claudio Otelli w roli Alberyka oraz \u015bwietnie dopasowane Norny (Tamta Tarielashvili, Eleonora Filipponi, Brit-Tone M\u00fcllertz) i C\u00f3ry Renu (Julia Tkaczenko, Marina Ogii, Egl\u0117 Wyss).<\/p>\n

Je\u015bli poprzednie cz\u0119\u015bci Pier\u015bcienia <\/em>wypad\u0142y r\u00f3wnie przekonuj\u0105co jak Zmierzch bog\u00f3w<\/em>, bolo\u0144sk\u0105 misj\u0119 Oksany \u0141yniw mo\u017cna uzna\u0107 za spe\u0142nion\u0105. Teatro Comunale wr\u00f3ci\u0142 do wagnerowskiej tradycji, zainaugurowanej tak pi\u0119knie Lohengrinem <\/em>pod batut\u0105 Angela Marianiego. \u0141yniw nie rozsta\u0142a si\u0119 na dobre z Boloni\u0105 \u2013 b\u0119dzie \u015bci\u015ble wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z tutejsz\u0105 oper\u0105 co najmniej do czasu ponownego otwarcia Sala Bibiena. Coraz bardziej si\u0119 przekonuj\u0119 do kobiet dyryguj\u0105cych muzyk\u0105 Wagnera. \u0141yniw jest jak ogie\u0144. Young jest jak eter. Czas na kobiece wcielenia innych plato\u0144skich \u017cywio\u0142\u00f3w w tym repertuarze.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wci\u0105\u017c trudny to czas dla Teatro Comunale di Bologna, kt\u00f3ry w listopadzie 2022 roku poszed\u0142 do remontu i otworzy podwoje najwcze\u015bniej w przysz\u0142ym sezonie. Dziwny by\u0142 to czas dla Oksany \u0141yniw, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 po raz pierwszy za pulpitem dyrygenckim jednego z najpi\u0119kniejszych w\u0142oskich teatr\u00f3w w marcu 2021 roku, cztery miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej \u2013 jako pierwsza … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-9227","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9227"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9238,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9227\/revisions\/9238"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}