Sen Geroncjusza<\/em> \u2013 poemat, albo raczej dramat poetycki Newmana z 1865 roku \u2013 jest w swej istocie zakrojonym na pot\u0119\u017cn\u0105 skal\u0119 obrazem Czy\u015b\u0107ca. W roku 1900 pos\u0142u\u017cy\u0142 za kanw\u0119 utworu, kt\u00f3rego Elgar z uzasadnionych przyczyn nie pozwala\u0142 okre\u015bla\u0107 terminem \u201eoratorium\u201d. Kompozytor wykorzysta\u0142 t\u0119 opowie\u015b\u0107 o rozterkach duszy \u2013 opuszczaj\u0105cej cia\u0142o i wyruszaj\u0105cej w nieznane \u2013 jako odpowied\u017a na nurtuj\u0105ce wiktoria\u0144sk\u0105 Angli\u0119 pytania o \u015bmier\u0107, sens cierpienia, istnienie Boga i za\u015bwiat\u00f3w. Przedstawicielom anglika\u0144skiego kleru nie spodoba\u0142y si\u0119 odniesienia do \u015bwi\u0119tych i Matki Boskiej; muzykom nie przypad\u0142y do gustu nawi\u0105zania do tw\u00f3rczo\u015bci Wagnera, zw\u0142aszcza do Parsifala<\/em>. A przecie\u017c na partyturze Elgara r\u00f3wnie silnym pi\u0119tnem odcisn\u0105\u0142 si\u0119 styl Dworzaka (kt\u00f3ry zreszt\u0105 sam nosi\u0142 si\u0119 z zamys\u0142em napisania utworu do tekstu Newmana) i XIX-wiecznych kompozytor\u00f3w francuskich, nie wspominaj\u0105c ju\u017c o tym, \u017ce Sen Geroncjusza<\/em> okaza\u0142 si\u0119 w sumie dzie\u0142em na tyle odr\u0119bnym i nowatorskim, \u017ce jego prawykonanie na Birmingham Music Festival otar\u0142o si\u0119 o katastrof\u0119. Ch\u00f3r nie ud\u017awign\u0105\u0142 ci\u0119\u017caru swej partii, do\u015bwiadczony w repertuarze oratoryjnym tenor Edward Lloyd \u017ale roz\u0142o\u017cy\u0142 si\u0142y i ledwo wytrwa\u0142 do ko\u0144ca koncertu.<\/p>\n Iain Farrington. Fot. Nick Rutter<\/p>\n Na szcz\u0119\u015bcie historia odda\u0142a dzie\u0142u sprawiedliwo\u015b\u0107 jeszcze za \u017cycia tw\u00f3rcy. Czas najwi\u0119kszej popularno\u015bci Sen Geroncjusza <\/em>ma jednak za sob\u0105 \u2013 tak\u017ce w Wielkiej Brytanii, gdzie w repertuarach stowarzysze\u0144 ch\u00f3ralnych zajmowa\u0142 kiedy\u015b r\u00f3wnie poczesne miejsce jak H\u00e4ndlowski Mesjasz. <\/em>Wykonania poza ojczyzn\u0105 kompozytora s\u0105 ju\u017c rarytasem i rzadko spe\u0142niaj\u0105 oczekiwania wielbicieli tw\u00f3rczo\u015bci Elgara \u2013 w\u015br\u00f3d nich ni\u017cej podpisanej. Z sze\u015bciu koncert\u00f3w jesiennej ods\u0142ony Cambridge Music Festival wybra\u0142am wi\u0119c bez namys\u0142u Sen Geroncjusza <\/em>w King\u2019s College Chapel, z udzia\u0142em solist\u00f3w, BBC Concert Orchestra, BBC Singers oraz ch\u00f3ru King\u2019s College i pod kierunkiem Daniela Hyde\u2019a, obecnego Dyrektora Muzyki w Kolegium Kr\u00f3lewskim. Rzecz wyda\u0142a mi si\u0119 tym ciekawsza, \u017ce w przepysznym, a mimo to intymnym wn\u0119trzu gotyckiej \u015bwi\u0105tyni utw\u00f3r mia\u0142 zabrzmie\u0107 w wersji Iaina Farringtona, pianisty, organisty i kompozytora, tw\u00f3rcy dziesi\u0105tk\u00f3w aran\u017cacji symfonii, oper i oratori\u00f3w na mniejsze sk\u0142ady \u2013 mi\u0119dzy innymi utwor\u00f3w Mahlera, Brahmsa, Sibeliusa i Wagnera.<\/p>\n Farrington zorkiestrowa\u0142 Sen Geroncjusza <\/em>na zesp\u00f3\u0142 z\u0142o\u017cony z oko\u0142o trzydzie\u015bciorga muzyk\u00f3w, czyli prawie trzykrotnie mniejszy od wielkiej, p\u00f3\u017anoromantycznej orkiestry przewidzianej przez Elgara. A mimo to zdo\u0142a\u0142 zachowa\u0107 palet\u0119 barw i bogactwo faktury orygina\u0142u, daj\u0105c zdecydowanie szersze pole do popisu solistom i r\u00f3wnowa\u017c\u0105c proporcje mi\u0119dzy orkiestr\u0105 a ch\u00f3rem, kt\u00f3rych utrzymanie jest pi\u0119t\u0105 achillesow\u0105 wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych dyrygent\u00f3w, bezwiednie wpadaj\u0105cych w pu\u0142apk\u0119 niestosownego w tym utworze monumentalizmu. Hyde poprowadzi\u0142 ca\u0142o\u015b\u0107 w do\u015b\u0107 wartkich tempach, podkre\u015blaj\u0105c bodaj najistotniejsz\u0105 osobliwo\u015b\u0107 tej partytury \u2013 wspomniane ju\u017c pokrewie\u0144stwa z Wagnerowskim Parsifalem<\/em>, w kt\u00f3rym muzyka p\u0142ynie niemal nieprzerwanym strumieniem, a melodie i motywy przewodnie wywik\u0142uj\u0105 si\u0119 jedne z drugich. Co znamienne, po kr\u00f3tkiej przerwie mi\u0119dzy pierwsz\u0105 a drug\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dyrygentowi uda\u0142o si\u0119 diametralnie zmieni\u0107 nastr\u00f3j opowie\u015bci \u2013 od trwo\u017cliwej, pe\u0142nej cierpienia modlitwy do ekstatycznej, dantejskiej podr\u00f3\u017cy w przestrze\u0144 Czy\u015b\u0107ca, osi\u0105gaj\u0105cej kulminacj\u0119 we wstrz\u0105saj\u0105cym \u201eTake me away\u201d i roz\u0142adowanej w d\u0142ugiej pie\u015bni po\u017cegnalnej Anio\u0142a i ch\u00f3ru.<\/p>\n Spo\u015br\u00f3d zaanga\u017cowanych do tego wykonania solist\u00f3w najwi\u0119kszym do\u015bwiadczeniem mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 James Platt, typowo angielski bas, dysponuj\u0105cy swobodn\u0105 artykulacj\u0105 i g\u0142osem o niezwyk\u0142ej sile wyrazu, cho\u0107 chwilami zanadto rozwibrowanym, co da\u0142o si\u0119 odczu\u0107 zw\u0142aszcza w pierwszej cz\u0119\u015bci, w barytonowej w gruncie rzeczy partii Kap\u0142ana. Tytu\u0142owy Geroncjusz w osobie Stuarta Jacksona zdecydowanie skorzysta\u0142 z dobrodziejstw kameralnej wersji Farringtona: jego urodziwy tenor jest gi\u0119tki i nieskazitelny technicznie, odznacza si\u0119 jednak niezbyt szerokim wolumenem, co w tym uj\u0119ciu \u015bpiewak nadrobi\u0142 z nawi\u0105zk\u0105 inteligentnym, pie\u015bniowym sposobem prowadzenia frazy i zdolno\u015bci\u0105 r\u00f3\u017cnicowania zawartych w prozodii emocji. Z ca\u0142ej tr\u00f3jki najlepiej wypad\u0142a Claire Barnett-Jones w partii Anio\u0142a, obdarzona czystym, \u015bwietnie postawionym i dobrze kontrolowanym mezzosopranem, kt\u00f3ry z w razie potrzeby przebi\u0142by si\u0119 bez trudu przez znacznie liczniejsz\u0105 orkiestr\u0119. Musz\u0119 jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce mimo stara\u0144 solist\u00f3w i zdyscyplinowanej gry zespo\u0142u prawdziwym bohaterem tego wykonania okaza\u0142y si\u0119 ch\u00f3ry: uwa\u017cne, pe\u0142ne ekspresji, zr\u00f3\u017cnicowane nie tylko co do charakteru odtwarzanych postaci, ale te\u017c pod wzgl\u0119dem barwy i emisji. Celne, a zarazem niejednorodne zestawienie sopran\u00f3w kobiecych i ch\u0142opi\u0119cych, alt\u00f3w i kontratenor\u00f3w, tenor\u00f3w i bas\u00f3w inaczej brzmi\u0105cych w zespole BBC Singers, inaczej za\u015b w ch\u00f3rze King\u2019s Chapel \u2013 tym bardziej podkre\u015bli\u0142o dramaturgi\u0119 tej kompozycji, zdaniem muzykolog\u00f3w nosz\u0105cej wi\u0119cej znamion opery ni\u017c jakiejkolwiek odmiany oratorium.<\/p>\n Claire Barnett-Jones. Fot. Benjamin Ealovega<\/p>\n Sze\u015b\u0107 dni przed koncertem Leon XIV, ustanawiaj\u0105c Newmana doktorem Ko\u015bcio\u0142a, nada\u0142 mu przydomek Doctor Amicitiae<\/em>, Doktora Przyja\u017ani. Newman by\u0142 nieprzejednanym celibatariuszem i cz\u0142owiekiem z natury zamkni\u0119tym, w przyja\u017anie anga\u017cowa\u0142 si\u0119 jednak ca\u0142ym jestestwem, uwa\u017caj\u0105c je za najskuteczniejszy spos\u00f3b przekazywania bliskim przes\u0142ania wiary. By\u0107 mo\u017ce dlatego interpretacja Snu Geroncjusza<\/em> w King\u2019s College Chapel tak dobitnie przem\u00f3wi\u0142a do mojej agnostycznej wyobra\u017ani. Od tamtego wieczoru wci\u0105\u017c chodzi mi po g\u0142owie historia relacji Newmana z innym konwertyt\u0105, Ambrosem St Johnem, uwa\u017canym za pierwowz\u00f3r Anio\u0142a z poematu. Mieszkali ze sob\u0105 ponad trzydzie\u015bci lat. Po \u015bmierci przyjaciela Newman dozna\u0142 tak silnego poczucia straty, \u017ce por\u00f3wna\u0142 je z \u017ca\u0142ob\u0105 po zmar\u0142ym ma\u0142\u017conku. Poprosi\u0142, \u017ceby pochowa\u0107 go z St Johnem w jednym grobie.<\/p>\n W 2008 roku, kiedy mogi\u0142\u0119 otwarto, by w zwi\u0105zku ze spodziewan\u0105 kanonizacj\u0105 przenie\u015b\u0107 szcz\u0105tki Newmana w inne miejsce, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce zw\u0142oki uleg\u0142y ca\u0142kowitemu rozk\u0142adowi. Po prostu znik\u0142y. Jakby Anio\u0142 naprawd\u0119 pogr\u0105\u017cy\u0142 je w wodach czy\u015b\u0107cowych. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce i bez znajomo\u015bci tej historii zapami\u0119ta\u0142abym wykonanie z Cambridge jako najczulsze uj\u0119cie podr\u00f3\u017cy Geroncjusza przez \u015bmier\u0107, z jakim do tej pory mia\u0142am do czynienia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" M\u00f3j powr\u00f3t do Cambridge na tegoroczn\u0105 jesienn\u0105 ods\u0142on\u0119 festiwalu odby\u0142 si\u0119 w szczeg\u00f3lnych okoliczno\u015bciach: tu\u017c po nadaniu tytu\u0142u doktora Ko\u015bcio\u0142a najwybitniejszemu przyw\u00f3dcy anglokatolicyzmu, Johnowi Henry\u2019emu Newmanowi, wyniesionemu na o\u0142tarze pi\u0119tna\u015bcie lat temu przez Benedykta XVI. Katalog \u015bwi\u0119tych jest jednak obszerny. Tymczasem w gronie doktor\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a \u2013 pocz\u0105wszy od 1298 roku, kiedy Bonifacy VIII uwierzytelni\u0142 list\u0119 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-9249","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9249"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9259,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9249\/revisions\/9259"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/nr-23-04-05-1257_orig.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n