{"id":9267,"date":"2025-12-09T00:20:52","date_gmt":"2025-12-08T23:20:52","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9267"},"modified":"2025-12-09T00:20:52","modified_gmt":"2025-12-08T23:20:52","slug":"gdzies-w-kierunku-trapani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9267","title":{"rendered":"Gdzie\u015b w kierunku Trapani"},"content":{"rendered":"

Zn\u00f3w \u015bwi\u0119ta za pasem, co oznacza, \u017ce w Gda\u0144sku ruszy wkr\u00f3tce kolejna ods\u0142ona Actus Humanus Nativitas. Festiwal rozpocznie si\u0119 ju\u017c we \u015brod\u0119 10 grudnia, om\u00f3wienia wszystkich dziesi\u0119ciu koncert\u00f3w, pi\u00f3rem ni\u017cej podpisanej, zn\u00f3w znajd\u0105 Pa\u0144stwo w ksi\u0105\u017cce programowej, a s\u0142ucha\u0107, komentowa\u0107 i transmitowa\u0107 wybrane wydarzenia b\u0119d\u0105 moi nieocenieni koledzy z radiowej Dw\u00f3jki. P\u00f3ki jeszcze czas, anonsuj\u0119 koncert pierwszy, w Ratuszu Staromiejskim o godzinie 17.30, pod wymownym tytu\u0142em\u00a0Siciliane<\/em>, z udzia\u0142em Pina de Vittorio oraz zespo\u0142u Laboratorio \u2018600 pod dyrekcj\u0105 Franco Pavana. Przybywajcie t\u0142umnie!<\/p>\n

***<\/p>\n

Franco Pavan wspomnia\u0142 kiedy\u015b s\u0142owa starego Sycylijczyka, \u017ce na tej wyspie nawet ziemia p\u0142acze. A \u017ar\u00f3d\u0142em \u0142ez nie zawsze jest rozpacz: czasem r\u00f3wnie\u017c t\u0119sknota, rado\u015b\u0107, albo dowolne po\u0142\u0105czenie tych emocji. Rzeczywi\u015bcie, sycylijska ziemia jest pe\u0142na sprzeczno\u015bci. Iwaszkiewicz pisa\u0142 w swej Ksi\u0105\u017cce o Sycylii<\/em>, \u017ce mi\u0119dzy Taormin\u0105 a Katani\u0105 \u201ele\u017cy kraj ogrod\u00f3w i chat rybackich, le\u017cy r\u00f3wnina zamieszkana przez prostych pracownik\u00f3w ogrod\u00f3w i tych gente di mare, <\/em>trudni\u0105cych si\u0119 po\u0142awianiem ryb i mi\u0119czak\u00f3w morskich. (\u2026) Okolica to uboga, trudna, praca ci\u0119\u017cka i niewdzi\u0119czna, panuj\u0105 tu choroby i n\u0119dza. Wszystkiego tego nie wida\u0107 z corso w Taorminie, gdzie b\u0142yszcz\u0105 wspania\u0142e i pustawe sklepy dla cudzoziemc\u00f3w, kawiarnie i traktiernie. Ale skoro si\u0119 zboczy z tego corso dla cudzoziemc\u00f3w \u2013 i to nie bardzo daleko \u2013 od razu ma si\u0119 inny \u015bwiat. W\u0142a\u015bnie ten \u015bwiat rybak\u00f3w i ogrodnik\u00f3w\u201d.<\/p>\n

\u017beby Sycyli\u0119 zrozumie\u0107, trzeba si\u0119 w tym \u015bwiecie zanurzy\u0107. Sklepy w Taorminie nie s\u0105 ju\u017c ani wspania\u0142e, ani pustawe. Lepiej zboczy\u0107 ze szlaku, upoi\u0107 si\u0119 woni\u0105 rozmarynu, kt\u00f3rym kiedy\u015b odp\u0119dzano morowe powietrze, uciec przed letnim skwarem w cie\u0144 cytrusowego sadu i pozna\u0107 smak tutejszych pomara\u0144czy: soczystych, ze sp\u0119kan\u0105 od gor\u0105ca sk\u00f3rk\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna bez trudu obra\u0107 palcami. Posmakowa\u0107 kuchni ubogich, na przyk\u0142ad pasta \u2018ca muddica<\/em>, czyli makaronu z sosem z pomidor\u00f3w i sardeli, wymieszanego z przesma\u017conym z czosnkiem na oliwie suchym chlebem. Pob\u0142\u0105dzi\u0107 po nadmorskich wioskach i przyklejonych do ska\u0142 miasteczkach, spojrze\u0107 w oczy spoconym, utrudzonym i roz\u015bpiewanym Sycylijczykom, zaszy\u0107 si\u0119 potem gdzie\u015b w k\u0105cie i dopiero wtedy samotnie zebra\u0107 my\u015bli.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Muzyk graj\u0105cy na dudach ciaram\u00e8ddha<\/em>. Fotografia z 1895 roku<\/p>\n

Tak poznawa\u0142 t\u0119 wysp\u0119 pewien niemiecki \u017byd, kt\u00f3ry urodzi\u0142 si\u0119 5 wrze\u015bnia 1791 roku w Tasdorfie pod Berlinem \u2013 w nietypowych okoliczno\u015bciach, bo w powozie na stacji pocztowej, sk\u0105d m\u0142ode ma\u0142\u017ce\u0144stwo wybiera\u0142o si\u0119 w dalsz\u0105 podr\u00f3\u017c do Frankfurtu nad Odr\u0105. Dziecko mia\u0142o przyj\u015b\u0107 na \u015bwiat w domu swoich dziadk\u00f3w, ale los zrz\u0105dzi\u0142 inaczej. Pierworodny syn pa\u0144stwa Beer\u00f3w dosta\u0142 trzy imiona: na pierwsze Jakob, po ojcu, zgodnie z tradycj\u0105, na drugie Liebmann, czyli Ukochany, z rado\u015bci, \u017ce wszystko si\u0119 dobrze sko\u0144czy\u0142o, na trzecie Meyer, zniemczon\u0105 wersj\u0119 hebrajskiego imienia Meir \u2013 po dziadku ze strony matki i jako wr\u00f3\u017cb\u0119 na przysz\u0142o\u015b\u0107, znaczy bowiem \u201eten, kt\u00f3ry ja\u015bnieje\u201d.<\/p>\n

Ch\u0142opiec ju\u017c wkr\u00f3tce zab\u0142ysn\u0105\u0142 talentem muzycznym, a \u017ce rodzice byli bogaci, sprawili mu nauczyciela w osobie Franza Lauski, znakomitego morawskiego pianisty, zaprzyja\u017anionego z Carlem Mari\u0105 von Weberem. W wieku dziesi\u0119ciu lat zadebiutowa\u0142 przed berli\u0144sk\u0105 publiczno\u015bci\u0105 Koncertem fortepianowym <\/em>d-moll KV 466 Mozarta \u2013 z ogromnym sukcesem. Dwa lata p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 ch\u00f3rzyst\u0105 berli\u0144skiej Singakademie i zacz\u0105\u0142 bra\u0107 lekcje kompozycji: najpierw u Carla Friedricha Zeltera, od kt\u00f3rego podobno nauczy\u0142 si\u0119 niewiele, potem u Bernharda Anselma Webera, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 znacznie lepszym pedagogiem i na dodatek rozkocha\u0142 go w operze. Z pisaniem w\u0142asnych sz\u0142o mu jednak niesporo. Pierwsza wyl\u0105dowa\u0142a w szufladzie, premiery trzech nast\u0119pnych przyj\u0119to na tyle ch\u0142odno, \u017ce Jakob by\u0142 o krok od zarzucenia kariery kompozytorskiej.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

W poszukiwaniu odpowiedniej trzciny na flet friscalettu<\/em>. Fot. Liuteria Galermo, friscalettu.com<\/span><\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie si\u0119 rozmy\u015bli\u0142 i wieku dwudziestu czterech lat ruszy\u0142 do W\u0142och, \u017ceby nauczy\u0107 si\u0119 czego\u015b u \u017ar\u00f3d\u0142a. Nie by\u0142 ju\u017c Jakobem Beerem: na pro\u015bb\u0119 dziadka, kt\u00f3ry przed \u015bmierci\u0105 postanowi\u0142 uczyni\u0107 go swoim jedynym spadkobierc\u0105, doda\u0142 otrzymane po nim imi\u0119 do nazwiska ojca i odt\u0105d przedstawia\u0142 si\u0119 jako Meyerbeer. W pogoni za uwielbianymi operami Rossiniego odwiedzi\u0142 Mediolan, Weron\u0119, Rzym, Neapol, Wenecj\u0119, nawet kalabryjskie Acquaro. W pewnym momencie doszed\u0142 do wniosku, \u017ce w\u0142osko brzmi\u0105ce imi\u0119 bardziej przystoi kompozytorowi operowemu i zosta\u0142 Giacomo Meyerbeerem. Ma\u0142o kto jednak wie, \u017ce na ostatnim, sycylijskim etapie podr\u00f3\u017cy zboczy\u0142 z corso dla cudzoziemc\u00f3w i niejako mimochodem zosta\u0142 badaczem tamtejszego folkloru.<\/p>\n

Zachwyci\u0142y go pasterskie ta\u0144ce, lamenty konfratr\u00f3w, nawo\u0142ywania przekupni\u00f3w, pie\u015bni rybak\u00f3w i \u017cniwiarzy, czu\u0142e ko\u0142ysanki matek, skargi kochank\u00f3w, \u015bpiewane w zapami\u0119taniu granicz\u0105cym z ob\u0142\u0119dem. Zafascynowa\u0142o brzmienie wielkich dud ciaram\u00e8ddha <\/em>ze zbiornikiem powietrza ze sk\u00f3ry dorodnego koz\u0142a i piszcza\u0142kami z drewna wrzo\u015bcowego. Zadziwi\u0142 d\u017awi\u0119k sycylijskich drumli, tamburyn\u00f3w i trzcinowych flet\u00f3w friscalettu<\/em>. Spisywa\u0142 wszystko z zapa\u0142em. W czasie pobytu na wyspie nauczy\u0142 si\u0119 wi\u0119cej o \u017ar\u00f3d\u0142ach w\u0142oskiej opery ni\u017c przez lata studi\u00f3w i wypraw do teatr\u00f3w w ca\u0142ej Europie. Zrozumia\u0142, \u017ce mieszka\u0144cy Sycylii anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w muzyk\u0119 ka\u017cd\u0105 kom\u00f3rk\u0105 cia\u0142a. Poj\u0105\u0142, ile w ich \u015bpiewie wsp\u00f3\u0142czucia, zachwytu, gniewu i mi\u0142o\u015bci. Zebra\u0142 nie tylko pierwsz\u0105, ale i najwi\u0119ksz\u0105 kolekcj\u0119 sycylijskiego folkloru muzycznego, jaka kiedykolwiek wysz\u0142a spod r\u0119ki cudzoziemca. Swoje \u00f3wczesne do\u015bwiadczenia wykorzysta\u0142 p\u00f3\u017aniej w operze. Nie bez przyczyny w finale I aktu Roberta Diab\u0142a <\/em>bohater przegrywa maj\u0105tek w rytm beztroskiej siciliany.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Pino de Vittorio. Fot. Steffen Schmidt<\/span><\/p>\n

Pavan, przygotowuj\u0105c program tradycyjnej muzyki z wyspy, si\u0119gn\u0105\u0142 do rozproszonych \u017ar\u00f3de\u0142 r\u0119kopi\u015bmiennych i do weneckich druk\u00f3w z pierwszej po\u0142owy XVII wieku, do przekaz\u00f3w ustnych i do transkrypcji sporz\u0105dzonych na prze\u0142omie XIX i XX stulecia przez dw\u00f3ch rodowitych Sycylijczyk\u00f3w, a zarazem pionier\u00f3w w\u0142oskiej etnomuzykologii: Giuseppego Pitr\u00e8 i Alberta Fravar\u0119. Podkre\u015bla jednak, \u017ce trzonem jego koncepcji s\u0105 melodie spisane przez Meyerbeera. Wykonane przez zesp\u00f3\u0142 instrumentalny i Pina de Vittorio, kt\u00f3rego Pavan, odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do s\u0142\u00f3w Beli Bart\u00f3ka, por\u00f3wna\u0142 ze \u015bpiewaj\u0105cym drzewem, mocno wro\u015bni\u0119tym w ziemi\u0119 korzeniami, ale koron\u0105 wyrastaj\u0105cym w niebo, ku innym w\u0142oskim tradycjom.<\/p>\n

Pino de Vittorio b\u0119dzie nam \u015bpiewa\u0142 te piosenki niczym bezimienny ch\u0142opak, kt\u00f3rego Iwaszkiewicz przezwa\u0142 Capretto, kt\u00f3rego \u201eojciec jest rybakiem, mieszka gdzie\u015b w kierunku Trapani, nie orientuj\u0119 si\u0119 gdzie\u201d. Kt\u00f3ry \u201enarzecza sycylijskiego\u201d go nie nauczy\u0142, bo \u201ebardzo dziwny to j\u0119zyk, cho\u0107 mi\u0142y i d\u017awi\u0119czny\u201d. U\u015bwiadomi nam, \u017ce tego, co naprawd\u0119 obchodzi Sycylijczyk\u00f3w, ani nie wida\u0107 z okien turystycznych hoteli, ani nie s\u0142ycha\u0107 z mkn\u0105cego nadmorsk\u0105 autostrad\u0105 samochodu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zn\u00f3w \u015bwi\u0119ta za pasem, co oznacza, \u017ce w Gda\u0144sku ruszy wkr\u00f3tce kolejna ods\u0142ona Actus Humanus Nativitas. Festiwal rozpocznie si\u0119 ju\u017c we \u015brod\u0119 10 grudnia, om\u00f3wienia wszystkich dziesi\u0119ciu koncert\u00f3w, pi\u00f3rem ni\u017cej podpisanej, zn\u00f3w znajd\u0105 Pa\u0144stwo w ksi\u0105\u017cce programowej, a s\u0142ucha\u0107, komentowa\u0107 i transmitowa\u0107 wybrane wydarzenia b\u0119d\u0105 moi nieocenieni koledzy z radiowej Dw\u00f3jki. P\u00f3ki jeszcze czas, anonsuj\u0119 … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-9267","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9267"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9271,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9267\/revisions\/9271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}