{"id":9305,"date":"2025-12-17T00:56:32","date_gmt":"2025-12-16T23:56:32","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9305"},"modified":"2025-12-22T13:06:45","modified_gmt":"2025-12-22T12:06:45","slug":"donzuan-nad-wilia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9305","title":{"rendered":"Don\u017cuan nad Wili\u0105"},"content":{"rendered":"

To inscenizacja nienowa, ale pod wieloma wzgl\u0119dami pami\u0119tna. Don Giovanni <\/em>w re\u017cyserii Johna Fulljamesa, ze scenografi\u0105 Dicka Birda, kostiumami Annemarie Woods i \u015bwiat\u0142ami Fabiany Piccioli, mia\u0142 by\u0107 pierwsz\u0105 now\u0105 produkcj\u0105 Greckiej Opery Narodowej w Centrum Fundacji Stavrosa Niarchosa w sezonie 2020\/21 \u2013 anonsowan\u0105 szumnie, wraz ze wznowieniem Madamy Butterfly <\/em>i premier\u0105 baletow\u0105 Don Kichota<\/em>\u00a0ju\u017c w sierpniu 2020 roku, kiedy wszystko wskazywa\u0142o, \u017ce Grecja upora\u0142a si\u0119 z pandemi\u0105. Los chcia\u0142 inaczej. Zaraza uderzy\u0142a ponownie, restrykcje przywr\u00f3cono, ale zesp\u00f3\u0142 nie zamierza\u0142 si\u0119 poddawa\u0107. Spektakl, kt\u00f3rego otwarcie planowano na grudzie\u0144, odby\u0142 si\u0119 bez udzia\u0142u publiczno\u015bci, zosta\u0142 sfilmowany z o\u015bmiu kamer, z wykorzystaniem najnowocze\u015bniejszych technik przekazywania obrazu i d\u017awi\u0119ku \u2013 i wkr\u00f3tce okaza\u0142 si\u0119 jednym z przeboj\u00f3w uruchomionego w tym trudnym czasie serwisu streamingowego GNO TV. Na sukcesie przedsi\u0119wzi\u0119cia zawa\u017cy\u0142a nie tylko znakomita obsada, na czele z Tassisem Christoyannisem w partii tytu\u0142owej, lecz tak\u017ce profesjonalny monta\u017c z mn\u00f3stwem zbli\u017ce\u0144, szybkich ci\u0119\u0107 i pi\u0119knie uj\u0119tych kadr\u00f3w. Kiedy produkcja ostatecznie trafi\u0142a na scen\u0119 \u2013 najpierw w Atenach, p\u00f3\u017aniej w G\u00f6teborgu i Kopenhadze \u2013 spotka\u0142a si\u0119 z du\u017co ch\u0142odniejszym przyj\u0119ciem krytyki.<\/p>\n

Przede wszystkim dlatego, \u017ce jest niezbyt odkrywcza. Na pomys\u0142 osadzenia akcji Don Giovanniego <\/em>w hotelu wpad\u0142o ju\u017c wielu przed Fulljamesem, mi\u0119dzy innymi Sven-Erich Bechtolf i Keith Warner \u2013 sk\u0105din\u0105d pomys\u0142 no\u015bny, bo \u201ezdemokratyzowana\u201d przestrze\u0144 wsp\u00f3\u0142czesnych hotelowych sieci\u00f3wek pomaga rozwi\u0105za\u0107 dylemat zarysowanych w dziele ostrych podzia\u0142\u00f3w spo\u0142ecznych. Sprowadza jednak tytu\u0142owego bohatera do jednowymiarowej roli seksualnego drapie\u017ccy, kogo\u015b w rodzaju Harveya Weinsteina lub Jeffreya Epsteina \u2013 typ\u00f3w zaludniaj\u0105cych wiele nowych inscenizacji oper, nie tylko Mozartowskich. Zdziera z Don Giovanniego nimb tajemnicy, \u201enierozwi\u0105zywalnej zagadki\u201d, z kt\u00f3r\u0105 bali si\u0119 zmierzy\u0107 najwi\u0119ksi re\u017cyserzy teatru. Inna rzecz, \u017ce Fulljames ogrywa t\u0119 konwencj\u0119 do\u015b\u0107 zgrabnie, ze spor\u0105 doz\u0105 specyficznie brytyjskiego humoru. Wprowadza do inscenizacji kilkana\u015bcioro statyst\u00f3w, \u015bwietnie poprowadzonych przez choreografk\u0119 Maxin\u0119 Braham \u2013 pracownik\u00f3w hotelowej obs\u0142ugi, z groteskow\u0105 oboj\u0119tno\u015bci\u0105 ignoruj\u0105cych ekscesy go\u015bci, zacieraj\u0105cych \u015blady lubie\u017cnych orgii i skrz\u0119tnie doprowadzaj\u0105cych pokoje do sterylnego porz\u0105dku. Mruga okiem do publiczno\u015bci, zamiast pos\u0105gu Komandora pokazuj\u0105c jego zmro\u017cone zw\u0142oki w pe\u0142nej rozp\u0142atanych tusz ch\u0142odni (zn\u00f3w zapo\u017cyczenie, tym razem z Warlikowskiego). W sadomasochistycznej scenie uczty bawi si\u0119 dragiem, ubieraj\u0105c Don Ottavia, Donn\u0119 Ann\u0119 i Donn\u0119 Elvir\u0119 w identycznie suknie balowe.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. Martynas Aleksa<\/p>\n

Z charakteryzacj\u0105 poszczeg\u00f3lnych postaci radzi ju\u017c sobie gorzej, zw\u0142aszcza w przypadku Donny Elviry, kt\u00f3ra bardziej przypomina op\u0119tan\u0105 nieodwzajemnionym uczuciem stalkerk\u0119 ni\u017c dumn\u0105, zdradzon\u0105 kobiet\u0119. Scena pojedynku w I akcie sprawia wra\u017cenie bez\u0142adnej utarczki, w kt\u00f3rej Don Giovanni zabija Komandora przez przypadek. R\u00f3wnie nieprzekonuj\u0105co wypada przebieranka z Leporellem, w kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 odgrywa wyj\u0105tkowo szkaradna ruda peruka. Inscenizacji Fulljamesa nie spos\u00f3b jednak odm\u00f3wi\u0107 rytmu i tempa, ma te\u017c ona kilka naprawd\u0119 mocnych atut\u00f3w, na czele ze wszechogarniaj\u0105cym poczuciem ulotno\u015bci wszelkich \u0142ajdactw Don Giovanniego: nawet ich ofiary nie maj\u0105 czasu si\u0119 zorientowa\u0107, co si\u0119 w\u0142a\u015bciwie wydarzy\u0142o: drzwi si\u0119 zatrzasn\u0105 przed nosem, winda ucieknie, \u015bwiat\u0142o rozb\u0142y\u015bnie w innym pokoju, obs\u0142uga w mig zmieni po\u015bciel, przetrze st\u00f3\u0142 i otrzepie poduszki.<\/p>\n

Przyjecha\u0142am do Wilna ciekawa, jak ta produkcja wypadnie w niezwyk\u0142ym gmachu Litewskiej Opery Narodowej, kt\u00f3ry sam w sobie jest \u201enierozwi\u0105zywaln\u0105 zagadk\u0105\u201d radzieckiej architektury. Zwyci\u0119\u017cczyni\u0105 konkursu na t\u0119 budowl\u0119, rozpisanego w 1960 roku, zosta\u0142a m\u0142odziutka Litwinka Elena Nijol\u0117 Bu\u010di\u016bt\u0117, przedstawiaj\u0105c makiet\u0119 teatru, w kt\u00f3rej uprzedzi\u0142a pomys\u0142y niejednego niemieckiego modernisty. Od projektu do realizacji up\u0142yn\u0119\u0142o czterna\u015bcie lat, wiele nowatorskich idei Bu\u010di\u016bt\u0117 przepad\u0142o, ale i tak uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107 jasn\u0105 przestrze\u0144 foyer, spektakularne detale wystroju z czerwonej ceg\u0142y, \u017c\u00f3\u0142tego szk\u0142a i mosi\u0105dzu, oraz wspaniale urz\u0105dzon\u0105 widowni\u0119 na prawie tysi\u0105c miejsc, z wci\u0105\u017c najwi\u0119ksz\u0105 scen\u0105 na Litwie. Najwi\u0119ksz\u0105, a mimo to daj\u0105c\u0105 poczucie intymnego obcowania z dzie\u0142em \u2013 r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki bardzo dobrej akustyce, w kt\u00f3rej \u015bpiewacy nie musz\u0105 przekrzykiwa\u0107 si\u0119 z orkiestr\u0105, a dyrygent mo\u017ce bez trudu wywa\u017cy\u0107 proporcje brzmienia mi\u0119dzy scen\u0105 a kana\u0142em.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. Martynas Aleksa<\/span><\/p>\n

Don Giovanni <\/em>w uj\u0119ciu Fulljamesa mia\u0142 tutaj premier\u0119 w marcu. Dotar\u0142am na jedno z kolejnych przedstawie\u0144 po jesiennym wznowieniu, pod batut\u0105 Vilmantasa Kali\u016bnasa, litewskiego oboisty od przesz\u0142o trzydziestu lat aktywnego w Niemczech, kt\u00f3ry stosunkowo niedawno zaj\u0105\u0142 si\u0119 tak\u017ce dyrygentur\u0105. Z ca\u0142kiem niez\u0142ym skutkiem: ca\u0142o\u015b\u0107 poprowadzi\u0142 w rozs\u0105dnych, przyjaznych \u015bpiewakom tempach, brzmienie orkiestry, z pocz\u0105tku odrobin\u0119 rozrzedzone, stopniowo nabiera\u0142o g\u0142\u0119bi, muzycy czujnie reagowali na wskaz\u00f3wki dyrygenta, graj\u0105c na og\u00f3\u0142 czystym, \u0142adnie zaokr\u0105glonym d\u017awi\u0119kiem.<\/p>\n

W obsadzie dominowali Litwini, na czele z Modestasem Sedlevi\u010diusem w partii tytu\u0142owej, obdarzonym niezbyt du\u017cym, ale wyj\u0105tkowo urodziwym barytonem, pi\u0119knie wyr\u00f3wnanym w rejestrach i prowadz\u0105cym fraz\u0119 w staro\u015bwieckim, i\u015bcie pie\u015bniowym stylu. W roli Leporella wyst\u0105pi\u0142 do\u015bwiadczony Tadas Girininkas, dysponuj\u0105cy basem o rozleg\u0142ym, ale dobrze kontrolowanym wolumenie, d\u017awi\u0119cznym, cho\u0107 czasem odrobin\u0119 matowym w \u015brednicy. W kr\u00f3tkiej partii Komandora nie\u017ale sprawi\u0142 si\u0119 Liudas Norvai\u0161as, nieco gorzej poradzi\u0142 sobie m\u0142ody baryton Mindaugas Tomas Mi\u0161kinis, nie do ko\u0144ca panuj\u0105cy nad emocjami we wcale nie\u0142atwej roli Masetta. Jedyny obcokrajowiec w\u015br\u00f3d solist\u00f3w, polski tenor Krystian Adam, jak zwykle tchn\u0105\u0142 mn\u00f3stwo \u017caru w swoj\u0105 posta\u0107, co tym bardziej warte podkre\u015blenia, \u017ce ma\u0142o kt\u00f3ry \u015bpiewak wie, jak wykreowa\u0107 zapadaj\u0105cego w pami\u0119\u0107 Don Ottavia. Jemu si\u0119 uda\u0142o: g\u0142osem lirycznym, a zarazem m\u0119skim w brzmieniu, pi\u0119knie rozwini\u0119tym w dolnym rejestrze i otwartym w g\u00f3rze skali, podpartym \u015bwietn\u0105 dykcj\u0105 i wyczuciem idiomu. Z pa\u0144 najbardziej przekona\u0142a mnie Ona Kolobovait\u0117 w roli Donny Anny, \u015bpiewaczka mimo m\u0142odego wieku bardzo dojrza\u0142a, dysponuj\u0105ca cudownie mi\u0119kkim i gi\u0119tkim sopranem oraz niepospolitym warsztatem aktorskim. Mniej przypad\u0142a mi do gustu Gabriel\u0117 Bukin\u0117, obdarzona g\u0142osem g\u0119stszym, prawie mezzosopranowym, chwilami zbyt ci\u0119\u017ckim do partii Donny Elwiry, przede wszystkim za\u015b do\u015b\u0107 histerycznie prowadzonym, za co \u2013 niestety \u2013 w du\u017cej mierze odpowiada nietrafiona koncepcja re\u017cyserska. Lepiej zaprezentowa\u0142a si\u0119 Lina Dambrauskait\u0117, sopran wdzi\u0119czny i leciutki, w po\u0142\u0105czeniu ze spor\u0105 vis comica<\/em> idealny do roli Zerliny.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. Martynas Aleksa<\/span><\/p>\n

Nie wiem, czy chcia\u0142abym t\u0119 inscenizacj\u0119 zobaczy\u0107 raz jeszcze. Wiem, \u017ce w bij\u0105cym od wewn\u0105trz \u015bwiat\u0142em i ciep\u0142em budynku Litewskiej Opery Narodowej ujawni\u0142a wszystkie swoje zalety i pozwoli\u0142a przymkn\u0105\u0107 krytyczne oko na jej niew\u0105tpliwe wady. Nie rozwi\u0105za\u0142a zagadki Don Giovanniego. Ale z pewno\u015bci\u0105 nie zniech\u0119ci\u0142a do dalszych stara\u0144, \u017ceby j\u0105 rozwik\u0142a\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To inscenizacja nienowa, ale pod wieloma wzgl\u0119dami pami\u0119tna. Don Giovanni w re\u017cyserii Johna Fulljamesa, ze scenografi\u0105 Dicka Birda, kostiumami Annemarie Woods i \u015bwiat\u0142ami Fabiany Piccioli, mia\u0142 by\u0107 pierwsz\u0105 now\u0105 produkcj\u0105 Greckiej Opery Narodowej w Centrum Fundacji Stavrosa Niarchosa w sezonie 2020\/21 \u2013 anonsowan\u0105 szumnie, wraz ze wznowieniem Madamy Butterfly i premier\u0105 baletow\u0105 Don Kichota\u00a0ju\u017c w … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-9305","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9305"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9341,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9305\/revisions\/9341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}