{"id":9359,"date":"2026-01-03T17:13:33","date_gmt":"2026-01-03T16:13:33","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9359"},"modified":"2026-01-05T21:52:16","modified_gmt":"2026-01-05T20:52:16","slug":"klub-anonimowych-operomaniakow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9359","title":{"rendered":"Klub anonimowych operomaniak\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Mili moi, w trzeci dzie\u0144 stycznia 2026 nie pozostaje mi nic innego, jak \u017cyczy\u0107 Wam – nieodmiennie – mn\u00f3stwa najwspanialszych operowych wra\u017ce\u0144 i cho\u0107by odrobin\u0119 m\u0105drzejszego Nowego Roku. Wiem, \u017ce zwa\u017cywszy na obecn\u0105 sytuacj\u0119 w \u015bwiecie s\u0105 to \u017cyczenia do\u015b\u0107 wyg\u00f3rowane, ale trzeba sobie jako\u015b radzi\u0107, najlepiej samemu albo w dobrym towarzystwie. O tym jest w\u0142a\u015bnie ten tekst, napisany pewien czas temu, przed otwarciem kolejnego sezonu transmisji z Met w warszawskim Teatrze Studio. Cz\u0119\u015b\u0107 z anonsowanych przeze mnie atrakcji ju\u017c si\u0119 wydarzy\u0142a, inne stan\u0119\u0142y pod znakiem zapytania, ale nie chodzi o detale: chodzi o to, by zebra\u0107 si\u0119 na odwag\u0119 i ruszy\u0107 przed siebie tropem najtajniejszych marze\u0144. Do zobaczenia na szlaku – albo we wspomnianym Teatrze Studio, gdzie ju\u017c 11 stycznia poprowadz\u0119 retransmisj\u0119 z nowojorskiego przedstawienia Andrei Ch\u00e9niera<\/em>. Do us\u0142yszenia, zobaczenia i spotkania w coraz trudniejszym do rozpoznania realu!<\/p>\n

***<\/p>\n

Zabieraj\u0105c si\u0119 do pisania tego tekstu, u\u015bwiadomi\u0142am sobie, ile to ju\u017c razy zach\u0119ca\u0142am, b\u0142aga\u0142am, nieledwie szanta\u017cowa\u0142am naszych operoman\u00f3w, by wreszcie wyrwali si\u0119 z ok\u00f3w rodzimej sceny muzycznej i przekonali na w\u0142asne uszy, \u017ce opera niejedno ma imi\u0119, a w teatrach poza granicami naszego kraju dziej\u0105 si\u0119 rzeczy niewyobra\u017calne dla polskich odbiorc\u00f3w. Niewyobra\u017calne, co nie zawsze oznacza lepsze \u2013 z czego zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 wielbiciele opery na ca\u0142ym \u015bwiecie, stanowi\u0105cy grup\u0119 zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 i nie zawsze zbie\u017cn\u0105 z moimi wyobra\u017ceniami o mi\u0142o\u015bnikach tej formy, przez jednych bezlito\u015bnie wydrwiwanej, przez innych wynoszonej na piedesta\u0142 zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem muzycznym, jak i teatralnym.<\/p>\n

Sama \u2013 wbrew pozorom \u2013 chowa\u0142am si\u0119 od dzieci\u0144stwa na inscenizacjach, nazwijmy to, progresywnych, kt\u00f3re w latach siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku trafia\u0142y na sceny polskich dom\u00f3w operowych z niemal r\u00f3wn\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105, jak przedstawienia awangardy teatru dramatycznego. Nigdy jednak \u2013 podobnie jak przedstawienia Swinarskiego i Grzegorzewskiego \u2013 nie mija\u0142y si\u0119 z prawd\u0105 dzie\u0142a. Wchodzi\u0142y z ni\u0105 w ostry, czasem kontrowersyjny dialog, kt\u00f3ry w s\u0142usznie zapomnianych latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, wyznaczaj\u0105cych w Polsce pocz\u0105tek swoi\u015bcie rozumianego postmodernizmu, skr\u0119ci\u0142 w stron\u0119 prowincjonalnego rozrachunku z rodzim\u0105 tera\u017aniejszo\u015bci\u0105, estetyki, kt\u00f3ra stopniowo zacz\u0119\u0142a oddala\u0107 nasz\u0105 scen\u0119 od nieustannie ewoluuj\u0105cych pr\u0105d\u00f3w teatralnych w innych cz\u0119\u015bciach Europy.<\/p>\n

K\u0142opot w tym, \u017ce w tym plemiennym nurcie zastygli\u015bmy, przestali\u015bmy si\u0119 interesowa\u0107 czymkolwiek, co dzieje si\u0119 w teatrach poza granicami Polski. Wiadomo\u015bci o imponuj\u0105cych sukcesach naszych \u015bpiewak\u00f3w i re\u017cyser\u00f3w \u0142ykamy jak pelikany, nie pr\u00f3buj\u0105c ich nawet weryfikowa\u0107 ani zestawia\u0107 z triumfami innych, uznanych na ca\u0142ym \u015bwiecie inscenizator\u00f3w i muzyk\u00f3w. Co jednak najistotniejsze, przestali\u015bmy trze\u017awo ocenia\u0107 polityk\u0119 repertuarow\u0105 i obsadow\u0105 polskich teatr\u00f3w, kt\u00f3re nawet w najczarniejszych latach PRL-u by\u0142y wa\u017cnym punktem odniesienia dla meloman\u00f3w, krytyk\u00f3w i historyk\u00f3w formy operowej.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce i ja nie po\u015bwi\u0119ci\u0142abym temu przesadnej uwagi, gdyby nie fakt, \u017ce wbrew protestom cz\u0119\u015bci zespo\u0142u \u201eRuchu Muzycznego\u201d \u2013 cho\u0107 za namaszczeniem Ludwika Erhardta, \u00f3wczesnego naczelnego \u2013 zosta\u0142am przed laty szefow\u0105 stworzonego z mojej inicjatywy dzia\u0142u operowego. Z pocz\u0105tku mia\u0142am zamiar sprawowa\u0107 w tym dziale wy\u0142\u0105cznie funkcj\u0119 redaktorki. Tak si\u0119 jednak z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce w kr\u00f3tkim czasie musia\u0142am zaj\u0105\u0107 si\u0119 prac\u0105 stricte <\/em>krytyczn\u0105, a tym samym odnie\u015b\u0107 si\u0119 nie tylko do w\u0142asnych, z gruntu nieobiektywnych do\u015bwiadcze\u0144 z wczesnej m\u0142odo\u015bci, lecz tak\u017ce do wiedzy, kt\u00f3r\u0105 przez lata zdobywa\u0142am mi\u0119dzy innymi za spraw\u0105 J\u00f3zefa Ka\u0144skiego i Olgierda Pisarenki, oraz do rozwijanych przez prof. Ew\u0119 \u0141\u0119towsk\u0105 i Piotra Kami\u0144skiego fascynacji histori\u0105 tradycji wykonawczych i repertuarowych w krajach zwi\u0105zanych naj\u015bci\u015blej z ewolucj\u0105 tej formy.<\/p>\n

Tak si\u0119 w pewnej chwili pouk\u0142ada\u0142o, \u017ce jedyn\u0105 drog\u0105 przekazywania mojej wiedzy i mi\u0142o\u015bci do opery \u2013 zar\u00f3wno wielbicielom, jak i fachowcom \u2013 okaza\u0142a si\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107 niezale\u017cna, pozwalaj\u0105ca dokonywa\u0107 swobodnych wybor\u00f3w zar\u00f3wno w dziedzinie repertuaru, jak i obsady, kierownictwa muzycznego oraz ekipy realizator\u00f3w spektakli. Przed kilkunastu laty \u00a0czu\u0142am si\u0119 w tej materii jak kompletna nowicjuszka \u2013 przyzwyczajona do arcypolskiej tradycji niewychylania si\u0119 przed szereg, czekania, a\u017c zaprosz\u0105, zdawania si\u0119 na decyzje zwierzchnik\u00f3w. I nagle wysz\u0142o na jaw \u2013 jak za dotkni\u0119ciem czarodziejskiej r\u00f3\u017cd\u017cki \u2013 \u017ce m\u00f3j dotychczasowy dorobek w pe\u0142ni uprawnia mnie do ubiegania si\u0119 o akredytacje w najbardziej presti\u017cowych teatrach Europy. Zw\u0142aszcza \u017ce niemal od razu zagwarantowa\u0142am organizatorom, \u017ce swoje recenzje i relacje z wi\u0119kszych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 b\u0119d\u0119 im przekazywa\u0107 w wersji dwuj\u0119zycznej, polskiej i angielskiej.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Gmach Wales Millennium Centre w Cardiff. Fot. Lewis Clarke<\/p>\n

Rozgl\u0105da\u0142am si\u0119 w\u015br\u00f3d znajomych, kt\u00f3rzy nie mogli \u017cy\u0107 bez muzyki, s\u0142uchali jej czujnie i potrafili doceni\u0107 prawdziwy kunszt wykonawczy, a nie tylko ch\u0142odn\u0105 perfekcj\u0119 warsztatow\u0105. Dostrzeg\u0142am dziwn\u0105 prawid\u0142owo\u015b\u0107: pr\u00f3cz oczywistej muzykalno\u015bci wszyscy odznaczali si\u0119 bujnym \u017cyciem emocjonalnym, abstrakcyjnym poczuciem humoru, ogromn\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 na specyficzny j\u0119zyk opery i wybitnie \u015bcis\u0142ym umys\u0142em. Przejawiali te\u017c zgubn\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do rozproszenia uwagi, kt\u00f3ra uchodzi za jeden z kluczowych objaw\u00f3w patologicznej prokrastynacji. Pomy\u015bla\u0142am sobie, \u017ce ja \u2013 niespodziewany wyrzutek poza rozpychaj\u0105c\u0105 si\u0119 we wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze rzeczywisto\u015bci\u0105 korporacyjn\u0105 \u2013 znajd\u0119 w nich \u015bwietnych kompan\u00f3w do moich nowych, tym razem operowych podr\u00f3\u017cy. Kiedy\u015b \u2013 za \u0142askawym przyzwoleniem redaktora naczelnego \u2013 wybiera\u0142am si\u0119 przynajmniej dwa razy w roku na wyprawy w Himalaje, na dolce far niente <\/em>z przyjaci\u00f3\u0142mi w krajach \u015br\u00f3dziemnomorskich i rozmaite wolontariaty. Zawala\u0142am wszystkie terminy, solennie obiecywa\u0142am popraw\u0119 i przy kolejnym zadaniu powtarza\u0142am ten schemat co do joty \u2013 tymczasem szef czeka\u0142 cierpliwie, a\u017c dojd\u0119 do siebie i wr\u00f3c\u0119 w krytyczn\u0105 kolein\u0119. Podobno nigdy nie \u017ca\u0142owa\u0142.<\/p>\n

W towarzystwie pokrewnej mi duszy wybra\u0142am si\u0119 w swoj\u0105 pierwsz\u0105 niezale\u017cn\u0105 podr\u00f3\u017c operow\u0105 w miejsce zupe\u0142nie nieoczywiste, mianowicie do walijskiego Llandudna, w dziedzin\u0119 rozfalowanych wzg\u00f3rz, zaskakuj\u0105co barwnego morza i rozleg\u0142ych po\u0142aci dziewiczej przyrody. Do krainy, kt\u00f3rej j\u0119zyk nie zna pono\u0107 s\u0142owa \u201eproblem\u201d, za to wyr\u00f3\u017cnia ponad trzydzie\u015bci r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w deszczu. Kt\u00f3ra po\u015br\u00f3d innych instytucji kultury ma tak\u017ce swoj\u0105 Oper\u0119 Narodow\u0105 (po walijsku Cenedlaethol Cymru), w zasadzie w\u0119drown\u0105, bo cho\u0107 przedstawienia premierowe odbywaj\u0105 si\u0119 w gmachu Wales Millennium Centre w sto\u0142ecznym Cardiff, zesp\u00f3\u0142 po kilku tygodniach rusza w tras\u0119 wykraczaj\u0105c\u0105 poza granice Walii. Jej dyrektorem by\u0142 w\u00f3wczas doskonale znany w Polsce librecista i re\u017cyser David Pountney \u2013 co zapewne u\u0142atwi\u0142o mi zdobycie darmowych bilet\u00f3w na kilka przedstawie\u0144, cho\u0107 wtedy, szczerze m\u00f3wi\u0105c, nawet si\u0119 nad tym nie zastanawia\u0142am.<\/p>\n

Nie posiada\u0142am si\u0119 w\u00f3wczas ze szcz\u0119\u015bcia, \u017ce pr\u00f3cz wycieczek na walijskie klify oraz idyllicznych chwil sp\u0119dzonych z przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 w rodzinnym pensjonacie z widokiem na morze, uda\u0142o mi si\u0119 \u2013 po raz pierwszy w \u017cyciu \u2013 us\u0142ysze\u0107 i obejrze\u0107 Carmen <\/em>Bizeta w pierwotnej wersji z dialogami. Dopiero na miejscu u\u015bwiadomi\u0142am sobie, jak bardzo potrzebowa\u0142am wytchnienia od tych wszystkich inscenizacji z bykiem, kolorow\u0105 Sewill\u0105, tytu\u0142ow\u0105 bohaterk\u0105 w czarnej mantylce albo \u2013 przeciwnie \u2013 ucharakteryzowan\u0105 na blond-wampa w czerwonej sukience, od \u0142zawego, wzbudzaj\u0105cego wsp\u00f3\u0142czucie Don Jos\u00e9go i pr\u0119\u017c\u0105cego musku\u0142y Escamilla. W tym najmniej spodziewanym miejscu na \u015bwiecie do\u015bwiadczy\u0142am inscenizacji dw\u00f3ch zwariowanych Francuz\u00f3w, Patrice\u2019a Cauriera i Moshe Leisera, kt\u00f3ra przywr\u00f3ci\u0142a mi wiar\u0119 w najczystsz\u0105 moc opowie\u015bci muzycznej.<\/p>\n

I natychmiast po tym do\u015bwiadczeniu zaanga\u017cowa\u0142am si\u0119 w misj\u0119 przekonywania polskich meloman\u00f3w, \u017ceby poszli za moim przyk\u0142adem i ruszyli w \u015bwiat. Od pocz\u0105tku sz\u0142o mi opornie. Ma\u0142o kto wierzy\u0142, \u017ce operowe podr\u00f3\u017ce kosztuj\u0105 mniej ni\u017c wycieczki all inclusive <\/em>w zdecydowanie mniej atrakcyjne miejsca z katalog\u00f3w biur podr\u00f3\u017cy. Moja wiarygodno\u015b\u0107 spad\u0142a niemal do zera, kiedy postanowi\u0142am si\u0119 wybra\u0107 na jeden z najdziwniejszych i najbardziej elitarnych festiwali operowych w Europie. Znajomi i przyjaciele popatrywali na mnie podejrzliwie. Zastanawiali si\u0119, czy wygra\u0142am w totolotka, odziedziczy\u0142am spadek po bogatym krewnym z zagranicy, czy mo\u017ce dorobi\u0142am si\u0119 na jakich\u015b pok\u0105tnych interesach.<\/p>\n

Tylko ja wiedzia\u0142am, ile takie przedsi\u0119wzi\u0119cie wymaga zachodu, determinacji i zwyk\u0142ej ludzkiej pomys\u0142owo\u015bci. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od wst\u0119pnej kalkulacji. Zaplanowa\u0142am rzecz z dostatecznym wyprzedzeniem, by zyska\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce w razie czego zd\u0105\u017c\u0119 si\u0119 zapo\u017cyczy\u0107, wyst\u0105pi\u0107 o kredyt albo zorganizowa\u0107 udany napad na bank. Postanowi\u0142am wzi\u0105\u0107 organizator\u00f3w z zaskoczenia i rok wcze\u015bniej wystosowa\u0142am do biura prasowego s\u0105\u017cnist\u0105 episto\u0142\u0119, chwal\u0105c si\u0119 dotychczasowymi osi\u0105gni\u0119ciami w dziedzinie krytyki operowej i przypisuj\u0105c sobie szereg zas\u0142ug, kt\u00f3rych jeszcze nie zdo\u0142a\u0142am po\u0142o\u017cy\u0107 na tym polu. Ku mojemu zdumieniu odpowiedzieli, wprawdzie po dw\u00f3ch miesi\u0105cach i z wyra\u017anym zamiarem zniech\u0119cenia mnie do dalszych pr\u00f3b starania si\u0119 o bilety, ale za to bardzo uprzejmie. Nie da\u0142am za wygran\u0105. Ugi\u0119li si\u0119 po kolejnych dw\u00f3ch miesi\u0105cach.<\/p>\n

Pierwszy etap batalii uzna\u0142am za pomy\u015blnie zako\u0144czony. Drugi okaza\u0142 si\u0119 znacznie trudniejszy. Biuro prasowe spyta\u0142o, w jakich warunkach \u017cycz\u0119 sobie sp\u0119dzi\u0107 piknik po drugim akcie. Odczeka\u0142am z odpowiedzi\u0105, a\u017c zabraknie miejsc w wytwornej restauracji festiwalowej, i z udawanym rozczarowaniem przysta\u0142am na propozycj\u0119 zarezerwowania stolika na \u015bwie\u017cym powietrzu. Przykazano mi zjawi\u0107 si\u0119 z w\u0142asnym prowiantem, schludnie zapakowanym w kosz piknikowy. Op\u0142at\u0119 za rezerwacj\u0119 potr\u0105cono bez zb\u0119dnych ceregieli z zarejestrowanej wcze\u015bniej karty kredytowej.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Christoph Rousset i Rafa\u0142 Tomkiewicz. Fot. z archiwum artyst\u00f3w<\/p>\n

Tak by\u0142o lat temu dziesi\u0119\u0107 z ok\u0142adem. Od tamtej pory \u2013 bez specjalnych stara\u0144 \u2013 uros\u0142am do rangi mile witanej bywalczyni wspomnianego festiwalu, czyli \u201eangielskiego Bayreuth\u201d w sielskim Longborough. Wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki rzetelnym recenzjom, co jednak najwa\u017cniejsze, dzi\u0119ki poszanowaniu miejscowych regu\u0142. A najwa\u017cniejsz\u0105 regu\u0142\u0105 obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 w tym male\u0144kim teatrze w regionie Cotswolds jest odrzucenie snobizmu na gwiazdy mi\u0119dzynarodowych scen, na modnych re\u017cyser\u00f3w i kosztowne inscenizacje \u2013 po to, by w pe\u0142ni doceni\u0107 niewiarygodny poziom muzyczny tamtejszych produkcji. Zw\u0142aszcza pod batut\u0105 Anthony\u2019ego Negusa, kt\u00f3ry s\u0142usznie uchodzi za jednego z najlepszych wagnerzyst\u00f3w na \u015bwiecie, ale ma\u0142o kto o tym wie, bo dyryguje prawie wy\u0142\u0105cznie w Longborough i w Melbourne \u2013 mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce nad ka\u017cd\u0105 premier\u0105 pracuje miesi\u0105cami i na w\u0142asnych zasadach. Z takim skutkiem, \u017ce nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c Michael Tanner \u2013 legenda brytyjskiej krytyki operowej \u2013 po jego Tristanie <\/em>o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce Bayreuth mo\u017ce si\u0119 schowa\u0107, a szacowny \u201eNew York Times\u201d po\u015bwi\u0119ci\u0142 wydarzeniu ca\u0142\u0105 rozk\u0142ad\u00f3wk\u0119: czyli obj\u0119to\u015bciowo wi\u0119cej ni\u017c tekst, kt\u00f3ry w\u0142a\u015bnie Pa\u0144stwo czytaj\u0105.<\/p>\n

Co kraj, to obyczaj. Zdziwi\u0142am si\u0119 przy odbiorze biletu prasowego w Badisches Staatstheater Karlsruhe, kiedy przemi\u0142a pani wr\u0119czy\u0142a mi nie tylko program, ale i p\u0119kaj\u0105c\u0105 w szwach kopert\u0119 z kilkudziesi\u0119cioma pieczo\u0142owicie zeskanowanymi i wydrukowanymi recenzjami z premiery, kt\u00f3ra posz\u0142a tydzie\u0144 wcze\u015bniej w tej samej obsadzie. Tak na wszelki wypadek, \u017cebym nie wyrwa\u0142a si\u0119 przed szereg. Ca\u0142kiem niepotrzebnie: w pe\u0142ni doceni\u0142am s\u0142ynny \u201eRing<\/em> Czterech Re\u017cyser\u00f3w\u201d \u2013 po jednym na ka\u017cd\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tetralogii \u2013 skompletowany ostatecznie w Karlsruhe w 2018 roku. Trzem z m\u0142odych realizator\u00f3w otworzy\u0142 drog\u0119 na Zielone Wzg\u00f3rze. Mi\u0119dzy innymi Yuvalowi Sharonowi, wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy znanej r\u00f3wnie\u017c polskim melomanom inscenizacji Lohengrina <\/em>z Piotrem Becza\u0142\u0105 w roli tytu\u0142owej. Warto zaznaczy\u0107, \u017ce piekielnie utalentowany Amerykanin w najbli\u017cszym sezonie zadebiutuje w Metropolitan Tristanem<\/em>, p\u00f3\u017aniej za\u015b, z inicjatywy Petera Gelba, we\u017amie si\u0119 za kolejn\u0105 nowojorsk\u0105 realizacj\u0119 Pier\u015bcienia Nibelunga<\/em>.<\/p>\n

To jednak anegdota z dziennikarskiej kuchni. Na wszystkich operowych turyst\u00f3w czekaj\u0105 w podr\u00f3\u017cy inne niespodzianki. W Wielkiej Brytanii \u2013 zw\u0142aszcza w teatrach poza Londynem \u2013 trzeba si\u0119 przyzwyczai\u0107 do wci\u0105\u017c kultywowanej tradycji buczenia i gwizdania na znak aprobaty po wyst\u0119pach solist\u00f3w w rolach szwarccharakter\u00f3w. W Niemczech \u2013 do gremialnego tupania, swoistego odpowiednika rozpowszechnionej w naszym kraju, cho\u0107 cz\u0119sto nieuzasadnionej owacji na stoj\u0105co. Sk\u0105din\u0105d w wielokrotnie ju\u017c wspominanym Bayreuth nie pozostaje nic innego, jak tupa\u0107, bo na widowni Festspielhausu jest tak ciasno, \u017ce trudno nawet rozprostowa\u0107 nogi, a co dopiero wsta\u0107 do oklask\u00f3w. We W\u0142oszech \u2013 zw\u0142aszcza w mediola\u0144skiej La Scali \u2013 r\u00f3wnie cz\u0119sto mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z dzikim aplauzem, jak z dzikimi manifestacjami niezadowolenia rozczarowanych s\u0142uchaczy: cho\u0107 pomidorami ju\u017c w \u015bpiewak\u00f3w nie rzucaj\u0105. Tylko w Szwajcarii do niczego nie trzeba si\u0119 przyzwyczaja\u0107 \u2013 tamtejsza publiczno\u015b\u0107 reaguje podobnie jak widzowie w Polsce, nagradzaj\u0105c rz\u0119sistymi brawami zar\u00f3wno miernych \u015bpiewak\u00f3w, jak i nieudolnych inscenizator\u00f3w. Cho\u0107 i tam trafiaj\u0105 si\u0119 pere\u0142ki \u2013 jak cho\u0107by spektakl Lili Elbe <\/em>Tobiasa Pickera w Theater St. Gallen, w re\u017cyserii Krystiana Lady, kt\u00f3ry w 2023 roku s\u0142usznie otrzyma\u0142 OPER! Award za najlepsz\u0105 prapremier\u0119 sezonu na \u015bwiecie.<\/p>\n

Tylko czy naprawd\u0119 ka\u017cdego sta\u0107 na turystyk\u0119 operow\u0105 i do\u015bwiadczanie tych wszystkich osobliwo\u015bci na w\u0142asnej sk\u00f3rze? Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce poniek\u0105d jestem uprzywilejowana, je\u017cd\u017c\u0119 bowiem po \u015bwiecie do\u015b\u0107 intensywnie, korzystaj\u0105c z dobrodziejstw akredytacji. Nie nadu\u017cywam jednak go\u015bcinno\u015bci organizator\u00f3w, przyjmuj\u0105c ofert\u0119 noclegu wy\u0142\u0105cznie w sytuacjach, kiedy teatr sam wyst\u0105pi z propozycj\u0105 pokrycia koszt\u00f3w pobytu w mie\u015bcie. Wiem, \u017ce t\u0142umacz\u0119 si\u0119 z rzeczy oczywistych: czyni\u0119 to tylko dlatego, \u017ce og\u00f3\u0142 zainteresowanych wci\u0105\u017c postrzega polskich krytyk\u00f3w \u2013 nie tylko muzycznych i nie tylko wolnych strzelc\u00f3w \u2013 jako po\u017ca\u0142owania godnych pieczeniarzy, utracjuszy lub spadkobierc\u00f3w nieujawnionych fortun.<\/p>\n

Tymczasem \u015bwiat operowy otwiera si\u0119 coraz szerzej \u2013 ju\u017c nie wy\u0142\u0105cznie dla bogaczy, kt\u00f3rym najdro\u017cszy bilet do wiede\u0144skiej Staatsoper albo na festiwal w Salzburgu, w cenie kilkuset euro, s\u0142u\u017cy g\u0142\u00f3wnie do lansowania si\u0119 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Wbrew sentencji przypisywanej Skarbkowi z G\u00f3ry, z\u0142oto nie zawsze idzie do z\u0142ota. Nieomal na ka\u017cdy, cho\u0107by najbardziej oblegany spektakl w Europie, mo\u017cna w ostatniej chwili dosta\u0107 si\u0119 za u\u0142amek pierwotnej ceny biletu. Dojecha\u0107 albo dolecie\u0107 mo\u017cna praktycznie dok\u0105dkolwiek: p\u0142ac\u0105c za t\u0119 przyjemno\u015b\u0107 mniej ni\u017c za tygodniowe wczasy z rodzin\u0105 w polskim W\u0142adys\u0142awowie.<\/p>\n

Kto zechce, ten dotrze: cho\u0107by na Aid\u0119 <\/em>Verdiego z Piotrem Becza\u0142\u0105 w Pary\u017cu albo na wyst\u0119p naszego tenora w tytu\u0142owej partii z Andrei Ch\u00e9niera<\/em> Giordana w Metropolitan Opera House. Nie ukrywam jednak, \u017ce mnie osobi\u015bcie si\u0119 marzy, by ka\u017cdy wyjazd z kraju okaza\u0142 si\u0119 dla melomana prze\u017cyciem niezapomnianym nie tylko z powodu udzia\u0142u polskich \u015bpiewak\u00f3w w spektaklu \u2013 cho\u0107 coraz ich wi\u0119cej na europejskich scenach i cz\u0119sto \u0142atwiej ich us\u0142ysze\u0107 za granic\u0105 ni\u017c w Polsce, co dotyczy mi\u0119dzy innymi Rafa\u0142a Tomkiewicza, Krystiana Adama i Huberta Zapi\u00f3ra. Warto wybra\u0107 si\u0119 w podr\u00f3\u017c z czystej ciekawo\u015bci, wed\u0142ug jakich kryteri\u00f3w uk\u0142ada si\u0119 obsady gdzie indziej, i dlaczego \u2013 w przeciwie\u0144stwie do wi\u0119kszo\u015bci polskich instytucji \u2013 nazwiska artyst\u00f3w anonsuje si\u0119 czasem z rocznym wyprzedzeniem.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Derek Welton jako W\u0119drowiec w\u00a0\u00a0Z<\/em>ygfrydzie\u00a0<\/em>pod batut\u0105 Kenta Nagano na festiwalu w Lucernie. Fot. Priska Ketterer<\/p>\n

Znam entuzjast\u00f3w, kt\u00f3rzy planuj\u0105 urlopy wy\u0142\u0105cznie z my\u015bl\u0105 o wizytach w operze. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich wagnerzy\u015bci, znawcy klasycznego w\u0142oskiego belcanta, wielbiciele muzyki barokowej i melomani, kt\u00f3rzy z zapa\u0142em \u015bledz\u0105 prapremiery dzie\u0142 ulubionych kompozytor\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych. Poniek\u0105d nie maj\u0105 innego wyj\u015bcia \u2013 polskie teatry, poza nielicznymi wyj\u0105tkami, nie specjalizuj\u0105 si\u0119 w \u017cadnej z tych dziedzin, kusz\u0105c ma\u0142o wybredn\u0105 widowni\u0119 kolejnymi wznowieniami dzie\u0142 z \u017celaznego repertuaru. Wielu operowych w\u0119drownik\u00f3w \u2013 rozpieszczonych wra\u017ceniami wyniesionymi z Monachium, Pesaro, Londynu i Aix-en-Provence \u2013 nawet nie my\u015bli o konfrontowaniu ich z rodzim\u0105 ofert\u0105. Utwierdza si\u0119 paradoks: dyrektorzy krajowych instytucji przekonuj\u0105, \u017ce Polacy nie doro\u015bli jeszcze do H\u00e4ndla ani Wagnera, na co lekcewa\u017ceni przez nich Polacy z westchnieniem pakuj\u0105 walizki i jad\u0105 szuka\u0107 szcz\u0119\u015bcia gdzie indziej \u2013 w teatrach i na festiwalach, gdzie nikt im nie b\u0119dzie wypomina\u0142 muzycznego analfabetyzmu naszych rodak\u00f3w. Wielbiciele opery barokowej wyl\u0105duj\u0105 w Getyndze lub na Bayreuth Baroque, gdzie opr\u00f3cz parady najlepszych kontratenor\u00f3w i m\u0119skich sopran\u00f3w \u2013 na czele z Yuriyem Mynenko i Brunonem de S\u00e1 \u2013 do\u015bwiadcz\u0105 te\u017c rozkoszy obcowania ze \u015bwietnymi inscenizacjami Maxa Cencicia w przepi\u0119knie odrestaurowanej Operze Margrabi\u00f3w: tej samej, gdzie kr\u0119cono najbardziej spektakularne uj\u0119cia do filmu Farinelli: ostatni kastrat. <\/em>Wagnerzy\u015bci nie musz\u0105 koniecznie si\u0119 pcha\u0107 na Zielone Wzg\u00f3rze: r\u00f3wnie dobre, a czasem lepsze wykonania maj\u0105 szanse us\u0142ysze\u0107 w Berlinie i Brukseli, a nawet w niedalekiej i znacznie ta\u0144szej Pradze, gdzie w 2026 roku, w ramach obchod\u00f3w 150-lecia premiery Ringu<\/em>, Kent Nagano rozpocznie europejskie tourn\u00e9e z tetralogi\u0105 na instrumentach z epoki.<\/p>\n

Co znamienne, prawdziwi operowi entuzja\u015bci s\u0105 ciekawi \u015bwiata we wszystkich jego przejawach. Racz\u0105 si\u0119 specja\u0142ami lokalnej kuchni, dziel\u0105 si\u0119 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych do\u015bwiadczeniami ze spotka\u0144 z miejscow\u0105 architektur\u0105, zawieraj\u0105 znajomo\u015bci nie tylko z ulubionymi muzykami, lecz tak\u017ce z innymi wielbicielami ich sztuki. W\u0142\u00f3cz\u0105 si\u0119 po praskiej star\u00f3wce i sprawdzaj\u0105, czy Obecn\u00ed d\u016fm i Stavovsk\u00e9 divadlo wygl\u0105daj\u0105 tak samo, jak zapami\u0119tali przed laty. Odkrywaj\u0105 przemilczanych w Polsce artyst\u00f3w w najbardziej presti\u017cowych salach koncertowych Pary\u017ca i Londynu. Zaczytuj\u0105 si\u0119 proz\u0105 Tomasza Manna i pr\u00f3buj\u0105 dociec \u017ar\u00f3de\u0142 jego geniuszu, spaceruj\u0105c po uliczkach Lubeki, by zako\u0144czy\u0107 ca\u0142odzienne peregrynacje w teatrze operowym na ty\u0142ach rodzinnego domu pisarza.<\/p>\n

Ja nic nie zmy\u015blam. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rozkochanych w operze polskich meloman\u00f3w pozna\u0142am za granic\u0105. Kilkoro nam\u00f3wi\u0142o mnie do wsp\u00f3lnych wycieczek, na kt\u00f3re w \u017cyciu nie wybra\u0142abym si\u0119 z w\u0142asnej inicjatywy. To dzi\u0119ki nim us\u0142ysza\u0142am po raz pierwszy na \u017cywo mi\u0119dzy innymi Lise Davidsen i Michaela Spyresa. To za ich spraw\u0105 dokona\u0142am kilku nag\u0142ych i niespodziewanych zmian w rutynowej marszrucie.<\/p>\n

S\u0142uchajcie zatem i patrzcie. Ogl\u0105dajcie transmisje z najwa\u017cniejszych teatr\u00f3w operowych na \u015bwiecie. Namawiajcie mnie do kolejnych podr\u00f3\u017cy. Tyle wam zawdzi\u0119czam \u2013 a chcia\u0142abym jeszcze wi\u0119cej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mili moi, w trzeci dzie\u0144 stycznia 2026 nie pozostaje mi nic innego, jak \u017cyczy\u0107 Wam – nieodmiennie – mn\u00f3stwa najwspanialszych operowych wra\u017ce\u0144 i cho\u0107by odrobin\u0119 m\u0105drzejszego Nowego Roku. Wiem, \u017ce zwa\u017cywszy na obecn\u0105 sytuacj\u0119 w \u015bwiecie s\u0105 to \u017cyczenia do\u015b\u0107 wyg\u00f3rowane, ale trzeba sobie jako\u015b radzi\u0107, najlepiej samemu albo w dobrym towarzystwie. O tym jest … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-9359","format-standard","category-miscellanea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9359","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9359"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9359\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9367,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9359\/revisions\/9367"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}