{"id":9468,"date":"2026-02-25T18:29:42","date_gmt":"2026-02-25T17:29:42","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9468"},"modified":"2026-02-25T18:29:42","modified_gmt":"2026-02-25T17:29:42","slug":"suity-dla-dam-nieszczesliwych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9468","title":{"rendered":"Suity dla dam nieszcz\u0119\u015bliwych"},"content":{"rendered":"

Czas biegnie coraz szybciej, z drugiej jednak strony Wielkanoc wypada w tym roku wyj\u0105tkowo wcze\u015bnie. Ani si\u0119 obejrza\u0142am, jak zaczn\u0119 anonsowa\u0107 wybrane koncerty Actus Humanus Resurrectio (cho\u0107 w zanadrzu mam jeszcze kilka innych niespodzianek), a tymczasem przypomn\u0119 Pa\u0144stwu jeszcze jeden recital minionego Actus Humanus Nativitas – 13 grudnia, w wykonaniu klawesynistki Aleksandry \u017bebrowskiej, w Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta.<\/p>\n

***<\/p>\n

Godfrey Kneller, jeden z najbardziej wzi\u0119tych malarzy-portrecist\u00f3w w Anglii prze\u0142omu epoki Stuart\u00f3w i ery georgia\u0144skiej, przyszed\u0142 na \u015bwiat w Wolnym Mie\u015bcie Lubece jako Gottfried Kniller. G\u0142ow\u0105 rodziny by\u0142 malarz ko\u015bcielny imieniem Zacharias. Talenty artystyczne odziedziczyli po nim wszyscy trzej synowie \u2013 najstarszy Johann, \u015bredni Gottfried oraz najm\u0142odszy Andreas, kompozytor i wirtuoz instrument\u00f3w klawiszowych, wybitny przedstawiciel p\u00f3\u0142nocnoniemieckiej szko\u0142y organowej. Pozostali dwaj bracia poszli w \u015blady ojca. O edukacji mniej uzdolnionego Johanna niewiele wiadomo. Gottfried rozpocz\u0105\u0142 studia w Lejdzie, ale wkr\u00f3tce potem wyjecha\u0142 do Amsterdamu po nauki u samego Rembrandta. We wczesnych latach 70. XVII wieku uleg\u0142 namowom Johanna, \u017ceby ruszy\u0107 wsp\u00f3lnie w podr\u00f3\u017c do W\u0142och i doskonali\u0107 warsztat malarski pod okiem Carla Maratty, tw\u00f3rcy s\u0142ynnego portretu papie\u017ca Klemensa IX. W roku 1676 bracia wyl\u0105dowali ostatecznie w Wielkiej Brytanii, zangielszczyli swoje imiona, zmienili nazwisko na Kneller i przystali na s\u0142u\u017cb\u0119 u ksi\u0119cia Jamesa Scotta, nie\u015blubnego syna Karola II Stuarta i jego kr\u00f3lewskiej kochanki Lucy Walter.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017c\u0119 sko\u0144czy\u0142 marnie, oskar\u017cony o zdrad\u0119 po nieudanej rebelii, maj\u0105cej na celu przej\u0119cie angielskiej korony. Godfrey Kneller nie musia\u0142 si\u0119 jednak martwi\u0107 o sw\u0105 karier\u0119, doceniony ju\u017c wcze\u015bniej przez Karola II i obdarzony przez kr\u00f3la wspania\u0142\u0105 rezydencj\u0105 przy Great Piazza w dzielnicy Covent Garden, w kt\u00f3rej urz\u0105dzi\u0142 w\u0142asn\u0105 pracowni\u0119. Starszy brat przyj\u0105\u0142 do wiadomo\u015bci, \u017ce talentem mu nie dor\u00f3wna. Zamieszka\u0142 razem z Godfreyem, asystowa\u0142 mu warsztacie przy wi\u0119kszych projektach malarskich, sporz\u0105dza\u0142 miniatury jego obraz\u00f3w olejnych i kopiowa\u0142 je w technice akwareli.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Mezzotinta na podstawie portretu Lady Howard p\u0119dzla Godfreya Knellera. Ze zbior\u00f3w National Portrait Gallery<\/p>\n

Tymczasem Godfrey zosta\u0142 wzi\u0119tym portrecist\u0105 koronowanych g\u0142\u00f3w, prze\u015blicznych dam dworu i d\u017centelmen\u00f3w w perukach. Jak pisa\u0142 Haldane Macfall w swojej Historii malarstwa<\/em>, wydanej w 1917 roku i przet\u0142umaczonej na polski przez Jana Kasprowicza, \u201eBy\u0142 przyjacielem \u015bwietnej grupy literat\u00f3w, polityk\u00f3w i artyst\u00f3w, kt\u00f3rych Pope, jego przyjaciel, unie\u015bmiertelni\u0142 poematem i satyr\u0105; Kneller uwieczni\u0142 ich wszystkich\u201d. Uwieczni\u0142 te\u017c pewn\u0105 arystokratk\u0119, kt\u00f3rej portret zagin\u0105\u0142. Znamy go tylko z XIX-wiecznych kopii i reprodukcji sporz\u0105dzonej w 1693 roku w czarno-bia\u0142ej technice mezzotinty. Kneller odmalowa\u0142 na nim kobiet\u0119, kt\u00f3rej uroda w pe\u0142ni przemawia nawet do naszej wsp\u00f3\u0142czesnej wra\u017cliwo\u015bci. Pi\u0119kno\u015b\u0107, je\u015bli wierzy\u0107 p\u00f3\u017aniejszym kopistom, ubrana w z\u0142ocist\u0105 sukni\u0119, spod kt\u00f3rej wychyla si\u0119 r\u0105bek bia\u0142ej koszuli, i owini\u0119ta b\u0142\u0119kitn\u0105 opo\u0144cz\u0105, spoczywa w pozycji p\u00f3\u0142le\u017c\u0105cej wprost na ziemi, wsparta prawym ramieniem o ska\u0142\u0119 i spogl\u0105daj\u0105ca smutnym, niewidz\u0105cym wzrokiem gdzie\u015b w bok. W tle wida\u0107 fragment neoklasycznej budowli i bujny pejza\u017c angielskiego ogrodu.<\/p>\n

Sportretowana kobieta, a w\u0142a\u015bciwie dziewczyna, liczy\u0142a w\u00f3wczas niespe\u0142na osiemna\u015bcie lat. Mia\u0142a na imi\u0119 Annabella. By\u0142a wnuczk\u0105 rojalisty Sir Lewisa Dyve\u2019a i do niedawna dam\u0105 dworu Anny Stuart, ksi\u0119\u017cny Danii i p\u00f3\u017aniejszej kr\u00f3lowej Anglii. W\u0142a\u015bnie wysz\u0142a za m\u0105\u017c za starszego od niej o prawie pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat Sir Roberta Howarda, polityka i dramatopisarza, wraz ze swym szwagrem Johnem Drydenem wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rcy egzotycznego dramatu The Indian Queen<\/em>. Ta w\u0142a\u015bnie sztuka by\u0142a podstaw\u0105 libretta ostatniej, niedoko\u0144czonej semi-opery Henry\u2019ego Purcella, kt\u00f3rej premiera odby\u0142a si\u0119 w Theatre Royal przy Drury Lane w 1695 roku, na kilka miesi\u0119cy przed \u015bmierci\u0105 kompozytora. Ta w\u0142a\u015bnie dziewczyna by\u0142a jedn\u0105 z arystokratycznych uczennic Purcella \u2013 bo by\u0142o ich wi\u0119cej, w\u015br\u00f3d nich mi\u0119dzy innymi Lady Rhoda Cavendish z domu Cartwright oraz nieznana z nazwiska w\u0142a\u015bcicielka odkrytego w latach 90. ubieg\u0142ego wieku manuskryptu Purcell\/Draghi, zawieraj\u0105cego te\u017c utwory klawiszowe zapomnianego w\u0142oskiego kompozytora Giovanniego Battisty Draghiego, kt\u00f3rego kr\u00f3l Karol II \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 do Anglii w jednej z pierwszych i nieudanych pr\u00f3b zaszczepienia opery w\u0142oskiej na Wyspach.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Anton van Dyck, portret Sir Roberta Howarda, koniec lat 30. XVII wieku. Kolekcja prywatna<\/p>\n

To z my\u015bl\u0105 o tych dziewczynach Purcell uwzgl\u0119dni\u0142 gar\u015b\u0107 \u201e\u0142atwych utwor\u00f3w klawiszowych\u201d w zbiorze Musick\u2019s Hand-Maid<\/em>, wydanym w 1689 roku i obejmuj\u0105cym tak\u017ce wprawki autorstwa innych kompozytor\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie Johna Blowa. To dla nich skomponowa\u0142 osiem suit klawesynowych, opublikowanych po\u015bmiertnie przez jego \u017con\u0119 Frances w 1696 roku, w oficynie Henry\u2019ego Playforda, pod tytu\u0142em A Choice Collection<\/em>. Kilka z tych suit kr\u0105\u017cy\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej w postaci r\u0119kopi\u015bmiennej \u2013 jako znakomity materia\u0142 dydaktyczny dla ambitnych adept\u00f3w klawiatury. Wygl\u0105da na to, \u017ce Purcell dostosowywa\u0142 kszta\u0142t tych utwor\u00f3w do gust\u00f3w i umiej\u0119tno\u015bci swoich podopiecznych, na co wskazuj\u0105 r\u00f3\u017cnice w uk\u0142adzie cz\u0119\u015bci w zachowanych manuskryptach. Nie pr\u00f3bowa\u0142 w nich niewolniczo na\u015bladowa\u0107 wzorc\u00f3w modnej suity francuskiej: wi\u0119kszo\u015b\u0107 jego suit zaczyna si\u0119 od preludium \u2013 czasem ograniczonego do kr\u00f3tkiego nast\u0119pstwa arpeggiowanych akord\u00f3w, czasem przybieraj\u0105cego posta\u0107 rozbudowanej toccaty \u2013 po kt\u00f3rym nast\u0119puje para almand\/corant, z regu\u0142y dope\u0142niona jedynie saraband\u0105. Bra\u0142 pod uwag\u0119 instrument, jaki mia\u0142y do dyspozycji jego uczennice \u2013 czasem by\u0142 to zaledwie wirgina\u0142 albo szpinet z pojedynczym naci\u0105giem strun.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Strona tytu\u0142owa\u00a0A Choice Collection<\/em><\/p>\n

Wi\u0119cej by\u0142o w tej tw\u00f3rczo\u015bci inspiracji organowymi voluntaries <\/em>w stylu Orlanda Gibbonsa b\u0105d\u017a \u201estaromodnymi\u201d suitami Matthew Locke\u2019a i Albertusa Bryne\u2019a ni\u017c wirtuozeri\u0105 kontynentalnych mistrz\u00f3w klawesynu. Purcell pisa\u0142 dla swych nastoletnich pupilek muzyk\u0119 \u201edomow\u0105\u201d \u2013 pe\u0142n\u0105 wdzi\u0119ku i gracji, swobodn\u0105 jak poza m\u0142odziutkiej Lady Howard z portretu Knellera. Zarazem jednak patrz\u0105c\u0105 ukradkiem gdzie\u015b w bok, w stron\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci, kt\u00f3ra by\u0142a bli\u017csza jego sercu, a kt\u00f3rej kres po\u0142o\u017cy\u0142a przedwczesna \u015bmier\u0107 angielskiego Orfeusza. Muzyk\u0119 zduszon\u0105 w zarodku, podobnie jak szcz\u0119\u015bcie osiemnastoletniej damy dworu, wydanej za m\u0105\u017c za kilkakrotnie owdowia\u0142ego i rozwiedzionego starca, kt\u00f3ry zmar\u0142 pi\u0119\u0107 lat po \u015blubie, a mimo to zd\u0105\u017cy\u0142 prze\u017cy\u0107 \u015bmier\u0107 sp\u0142odzonego z ni\u0105 syna.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czas biegnie coraz szybciej, z drugiej jednak strony Wielkanoc wypada w tym roku wyj\u0105tkowo wcze\u015bnie. Ani si\u0119 obejrza\u0142am, jak zaczn\u0119 anonsowa\u0107 wybrane koncerty Actus Humanus Resurrectio (cho\u0107 w zanadrzu mam jeszcze kilka innych niespodzianek), a tymczasem przypomn\u0119 Pa\u0144stwu jeszcze jeden recital minionego Actus Humanus Nativitas – 13 grudnia, w wykonaniu klawesynistki Aleksandry \u017bebrowskiej, w Ratuszu … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-9468","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9468","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9468"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9468\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9474,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9468\/revisions\/9474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9468"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9468"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9468"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}