Ze z\u0142udze\u0144 si\u0119 wyrasta. Cz\u0119\u015b\u0107 \u00f3wczesnych dzieci-kwiat\u00f3w skr\u0119ci\u0142a radykalnie w prawo, inni porzucili idea\u0142y m\u0142odo\u015bci dla \u015bwi\u0119tego spokoju, wielu nie prze\u017cy\u0142o pr\u00f3b rozszerzania \u015bwiadomo\u015bci twardymi narkotykami. A mimo to Hair<\/em> sta\u0142 si\u0119 nie tylko manifestem pokoleniowego buntu, lecz tak\u017ce symbolem uniwersalnych d\u0105\u017ce\u0144 do wolno\u015bci, stanowienia o w\u0142asnym \u017cyciu, prawa ka\u017cdej ludzkiej istoty do szacunku, mi\u0142o\u015bci i bezpiecze\u0144stwa. Je\u015bli nawet nie wp\u0142yn\u0105\u0142 na przebieg wojny w Wietnamie, z pewno\u015bci\u0105 przyczyni\u0142 si\u0119 do trudnego procesu jej przewarto\u015bciowania. Premiera musicalu w Londynie, we wrze\u015bniu 1968 roku, wyznaczy\u0142a kres cenzury teatralnej, obowi\u0105zuj\u0105cej na Wyspach nieprzerwanie od 1737 roku. Filmowa wersja Hair <\/em>w re\u017cyserii Milo\u0161a Formana dotar\u0142a do Polski w pami\u0119tnym roku 1980, nied\u0142ugo po podpisaniu porozumie\u0144 sierpniowych.<\/p>\n Fot. Edyta Dufaj<\/p>\n Musicalowi wkr\u00f3tce stuknie sze\u015b\u0107dziesi\u0105tka i zdawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce Hair <\/em>ju\u017c dawno wpisa\u0142 si\u0119 w poczet szacownych klasyk\u00f3w gatunku. Kilka lat temu zacz\u0119\u0142o si\u0119 jednak dzia\u0107 co\u015b dziwnego. Niemal ka\u017cdej nowej produkcji towarzysz\u0105 opinie, \u017ce Hair <\/em>od pocz\u0105tku istnienia nie by\u0142 tak aktualny jak dzi\u015b. My\u015bla\u0142am o tym, wybieraj\u0105c si\u0119 na premier\u0119 inscenizacji musicalu do Theater St. Gallen, w re\u017cyserii Krystiana Lady. Chyba nikt si\u0119 jednak nie spodziewa\u0142, \u017ce akurat w tym dniu rozpocznie si\u0119 ameryka\u0144sko-izraelski atak na Iran. Zanim wykonawcy wyszli na scen\u0119, w nalotach zgin\u0119\u0142o przesz\u0142o dwie\u015bcie os\u00f3b. Najwi\u0119cej istnie\u0144 poch\u0142on\u0119\u0142o uderzenie trzech pocisk\u00f3w rakietowych w szko\u0142\u0119 w Minabie, t\u0142umaczone p\u00f3\u017aniej b\u0142\u0119dnym wskazaniem celu jako obiektu wojskowego \u2013 co o tyle zdumiewaj\u0105ce, \u017ce poblisk\u0105 baz\u0119 si\u0142 zbrojnych zdemilitaryzowano pi\u0119tna\u015bcie lat wcze\u015bniej. Ofiar\u0105 masakry pad\u0142o 168 dziewczynek z pierwszych klas podstaw\u00f3wki, mniej wi\u0119cej r\u00f3wie\u015bnic Phan Th\u1ecb Kim Ph\u00fac.<\/p>\n Dawno nie do\u015bwiadczy\u0142am tak intensywnego dysonansu poznawczego. W\u0142a\u015bnie min\u0119\u0142a czwarta rocznica inwazji na Ukrain\u0119, pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy kilometr\u00f3w od St. Gallen zaczyna\u0142 si\u0119 koszmar kolejnej wojny, a ja przechadza\u0142am si\u0119 po foyer szwajcarskiego teatru w otoczeniu publiczno\u015bci ubranej w spodnie-dzwony, we wzorzyste sukienki, z girlandami kwiat\u00f3w na szyi. Publiczno\u015bci w najr\u00f3\u017cniejszym wieku: od m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra o hipisach dowiedzia\u0142a si\u0119 z opowie\u015bci dziadk\u00f3w, po osiemdziesi\u0119cioletnie dzieci-kwiaty wsparte na ramionach wnuk\u00f3w. Na czym, do diab\u0142a, polega aktualno\u015b\u0107 Hair<\/em>? Na tym, \u017ce ka\u017cdy bunt p\u00f3jdzie na marne? Where do I go?<\/p>\n Uspokoi\u0142am si\u0119 dopiero, kiedy zgas\u0142y \u015bwiat\u0142a na widowni. Dobrze, \u017ce spadkobiercy tw\u00f3rc\u00f3w musicalu domagaj\u0105 si\u0119 zachowania pierwotnego kontekstu dzie\u0142a i niewprowadzania w nowych inscenizacjach aluzji do bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144. Dobrze, \u017ce Lada respektuje ich wol\u0119. Jeszcze lepiej, \u017ce robi to po swojemu. Spektakl zaczyna si\u0119 wi\u0119c od stylowej projekcji, osadzonej w estetyce p\u00f3\u017anych lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, z wy\u015bwietlanymi na ekranie telewizora ameryka\u0144skimi reklamami, w kt\u00f3rych u\u015bmiechni\u0119ta pani domu zachwyca si\u0119 jedwabist\u0105 mi\u0119kko\u015bci\u0105 chusteczek Kleenex, roz\u0142o\u017conych na kolanach jej pociechy, a para bia\u0142ych kochank\u00f3w, brodz\u0105c w bia\u0142ym \u015bniegu, szczerzy do kamery bia\u0142e z\u0119by wyszczotkowane past\u0105 Macleans. Za chwil\u0119 wizja szcz\u0119\u015bliwych przedmie\u015b\u0107 pry\u015bnie, ust\u0119puj\u0105c miejsca obrazom brudnej i krwawej, ale tocz\u0105cej si\u0119 gdzie\u015b daleko wojny.<\/p>\n Projekcje \u2013 autorstwa kolumbijskiego tancerza i artysty wideo Rub\u00e9na Dar\u00eda Ba\u00f1ola Herrery \u2013 powr\u00f3c\u0105 jeszcze wielokrotnie, generowane p\u00f3\u017aniej tak\u017ce w czasie rzeczywistym. Tymczasem jednak ekran si\u0119 podnosi, ods\u0142aniaj\u0105c ton\u0105ce w p\u00f3\u0142mroku pomieszczenie, kt\u00f3re stanie si\u0119 aren\u0105 tej dziwnej rapsodii z \u017cycia nowojorskiej komuny hipis\u00f3w: opuszczony magazyn lub hal\u0119 fabryczn\u0105 w East Village, z obskurn\u0105 \u0142azienk\u0105, charakterystycznymi ci\u0105gami \u017celaznych schod\u00f3w przeciwpo\u017carowych i kantorkiem na g\u00f3rze, gdzie za \u201eprzeszkleniem\u201d z m\u0119tnej folii kryje si\u0119 niewielki zesp\u00f3\u0142 instrumentalny (\u015bwietna scenografia Sotirisa Melanosa, dobrze opracowana \u015bwiat\u0142em przez Lukasa Mariana). Tutaj plemi\u0119 dzieci-kwiat\u00f3w b\u0119dzie \u015bwi\u0119towa\u0107 nadej\u015bcie Ery Wodnika, tutaj Claude Bukowski, George Berger oraz ich wsp\u00f3\u0142lokatorka Sheila Franklin b\u0119d\u0105 si\u0119 zmaga\u0107 z l\u0119kiem przed wojn\u0105, dylematami w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, pr\u00f3b\u0105 odnalezienia prawdziwych uczu\u0107 w anarchii wolnej mi\u0142o\u015bci. Tutaj rozegra si\u0119 wielki psychodeliczny odlot, tutaj Claude b\u0119dzie musia\u0142 zdecydowa\u0107, czy wytrwa\u0107 w buncie, czy z\u0142o\u017cy\u0107 swoje idea\u0142y \u2013 a zapewne i \u017cycie \u2013 na o\u0142tarzu konserwatywnej Ameryki.<\/p>\n Fot. Edyta Dufaj<\/p>\n W Hair <\/em>w\u0142a\u015bciwie nie ma fabu\u0142y. To ci\u0105g rapsodycznych, porwanych narracji, gwa\u0142townych protest-song\u00f3w przemieszanych z szydercz\u0105 satyr\u0105, fragmentami narkotycznych wizji i bardzo powa\u017cnymi piosenkami o marzeniach, uczuciach i samotno\u015bci. Lada \u2013 z waln\u0105 pomoc\u0105 choreografki Jess Williams oraz Wojciecha Dziedzica, projektanta kostium\u00f3w zr\u00f3\u017cnicowanych i \u015bwietnie oddaj\u0105cych ducha epoki \u2013 w pe\u0142ni zachowa\u0142 frenetyczn\u0105 energi\u0119 dzie\u0142a, a przy tym do\u0142o\u017cy\u0142 wszelkich stara\u0144, by w zbiorowym portrecie komuny wyodr\u0119bni\u0107 rysy poszczeg\u00f3lnych postaci. Najwi\u0119ksze wra\u017cenie robi Dante S\u00e1enz w roli George\u2019a Bergera \u2013 dziki, nieposkromiony, a zarazem przera\u017caj\u0105cy zar\u00f3wno w \u015bpiewie, jak i ge\u015bcie aktorskim. Jak zwykle fenomenalna Mack Walz przekonuj\u0105co odda\u0142a trudn\u0105 przemian\u0119 Sheili z histerycznej, manipulowanej przez Bergera aktywistki w dojrza\u0142\u0105 kobiet\u0119, pr\u00f3buj\u0105c\u0105 przerzuci\u0107 most porozumienia mi\u0119dzy uwielbianym Georgem a rozdartym w\u0105tpliwo\u015bciami Claudem. Ten ostatni, w interpretacji obdarzonego mi\u0119kkim i urodziwym g\u0142osem Macieja Pawlaka, chwilami nik\u0142 w cieniu obu charyzmatycznych postaci, co ostatecznie nie jest zarzutem, bo taki w\u0142a\u015bnie jest Bukowski, wra\u017cliwy ch\u0142opak z prowincji, by\u0107 mo\u017ce zanadto sk\u0142onny do autorefleksji i przez to z g\u00f3ry skazany na pora\u017ck\u0119. Pi\u0119kn\u0105 kreacj\u0119 stworzy\u0142 Steffen Gerstle w roli poczciwego Woofa, biseksualisty z sercem na d\u0142oni wyci\u0105gni\u0119tej do ka\u017cdego, kto potrzebuje jego czu\u0142o\u015bci. W\u015br\u00f3d pozosta\u0142ych solist\u00f3w wyr\u00f3\u017cnili si\u0119 zw\u0142aszcza Nichole Cherrie, Ronny o g\u0142osie jak jedwab; niezwykle ekspresyjna Masengu Kanyinda w partii Jeanie; oraz dysponuj\u0105cy wspania\u0142ym, szerokim basem Daniel Dodd-Ellis jako Hud. Ca\u0142o\u015b\u0107 zespo\u0142u, w\u0142\u0105cznie z jedenastoosobowym ch\u00f3rem, \u015bwietnie poprowadzi\u0142 Tobias Cosler, zapewniaj\u0105c muzykom nie tylko swobod\u0119, lecz i nieodzowne poczucie bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n Z r\u00f3wn\u0105 empati\u0105 potraktowa\u0142 ich Lada, powierzaj\u0105c im nieraz trudne zadania aktorskie, nigdy jednak na przek\u00f3r ich cia\u0142om, g\u0142osom i predyspozycjom osobowo\u015bciowym. Mimo ograniczonej przestrzeni sceny Theater St. Gallen nie pr\u00f3bowa\u0142 dusi\u0107 drzemi\u0105cej w nich potrzeby ruchu. W rzemio\u015ble Lady najbardziej mnie ujmuje dba\u0142o\u015b\u0107 o detale: burza \u015bnie\u017cna oddana prostymi \u015brodkami teatru cieni; \u201ezakrzywiona\u201d rzeczywisto\u015b\u0107 pierwszej za\u0142ogowej misji poza orbit\u0119 oko\u0142oziemsk\u0105, ogl\u0105danej przez komun\u0119 z telewizora postawionego na sztorc w metalowym w\u00f3zku z supermarketu; skromna, lecz brawurowo rozegrana i naprawd\u0119 prze\u015bmieszna narkotyczna wizja desantu spadochroniarzy w wietnamskiej d\u017cungli.<\/p>\n Fot. Edyta Dufaj<\/p>\n W szwajcarskiej inscenizacji niepok\u00f3j ws\u0105cza si\u0119 w narracj\u0119 stopniowo, niemal niepostrze\u017cenie, mi\u0119dzy innymi za po\u015brednictwem kolejnych projekcji \u2013 z dokumentalnym zapisem jednego z najbardziej upiornych pomys\u0142\u00f3w ameryka\u0144skiego rz\u0105du, czyli \u201eloterii poborowej\u201d, z fragmentami wyst\u0105pie\u0144 Martina Luthera Kinga i Richarda Nixona. Zw\u0142aszcza tego drugiego, kt\u00f3ry wypowiada kr\u0105g\u0142e frazesy z dykcj\u0105 aktora szekspirowskiego i spokojem rzymskiego retora, na kt\u00f3rych tle przemowy obecnego prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych sprawiaj\u0105 wra\u017cenie be\u0142kotu oszala\u0142ego starca.<\/p>\n A kiedy Claude r\u00f3wnie niepostrze\u017cenie zgin\u0105\u0142 i ze sceny gruchn\u0105\u0142 plemienny hymn \u201eLet the Sunshine In\u201d, nic ju\u017c nie powstrzyma\u0142o \u0142ez. Nie weszli\u015bmy mi\u0119dzy aktor\u00f3w, jak w dawnych produkcjach Hair<\/em>. Ale \u015bpiewali\u015bmy. Do utraty tchu i resztek nadziei, \u017ce kto\u015b si\u0119 wreszcie odwa\u017cy i wpu\u015bci to s\u0142o\u0144ce do \u015brodka.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Do dzi\u015b nie wiadomo, dlaczego 8 czerwca 1972 roku ameryka\u0144skie i po\u0142udniowowietnamskie si\u0142y powietrzne zrzuci\u0142y napalm na wiosk\u0119 Tr\u1ea3ng B\u00e0ng pod Sajgonem, zaj\u0119t\u0105 wcze\u015bniej przez si\u0142y Vietcongu. By\u0107 mo\u017ce z tej samej przyczyny, kt\u00f3r\u0105 t\u0142umaczy si\u0119 \u201estraty uboczne\u201d podczas niedawnych i wci\u0105\u017c prowadzonych wojen \u2013 czyli ukrywaniem bojownik\u00f3w i terroryst\u00f3w w\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej. Zgodnie z … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-9508","6":"format-standard","7":"category-wedrowki-operowe"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9508","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9508"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9520,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9508\/revisions\/9520"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Bez-nazwy-1.png\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n