\u017beby zrozumie\u0107 wag\u0119 i kontekst odkrycia zapomnianej tw\u00f3rczo\u015bci Juana Esquivela de Barahona akurat w tej miejscowo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 Hemingway uwa\u017ca\u0142 za jedn\u0105 z najbardziej malowniczych nie tylko w Hiszpanii, ale na ca\u0142ym \u015bwiecie (i zapewne mia\u0142 racj\u0119), warto wiedzie\u0107, \u017ce Ronda stoi \u201ena p\u0142askowy\u017cu w kr\u0119gu g\u00f3r, a ten p\u0142askowy\u017c przecina w\u0105w\u00f3z, kt\u00f3ry rozdziela obydwie cz\u0119\u015bci miasta i ko\u0144czy si\u0119 skarp\u0105 spadaj\u0105c\u0105 prosto do rzeki i r\u00f3wniny w dole, gdzie widzi si\u0119 py\u0142 wzbijany przez zaprz\u0119gi mu\u0142\u00f3w na drodze\u201d (wszystkie cytaty w przek\u0142adzie Bronis\u0142awa Zieli\u0144skiego). W ko\u0144cu XVIII wieku nad t\u0105 zawrotn\u0105 przepa\u015bci\u0105 wzniesiono pot\u0119\u017cn\u0105 konstrukcj\u0119 spinaj\u0105c\u0105 kraw\u0119dzie cz\u0119\u015bci maureta\u0144skiej La Ciudad, i chrze\u015bcija\u0144skiej, zwanej El Mercadillo. W czasie hiszpa\u0144skiej wojny domowej Ronda sta\u0142a si\u0119 ponurym symbolem brutalno\u015bci po obu stronach konfliktu \u2013 przede wszystkim z powodu masowych egzekucji przeprowadzanych na mo\u015bcie ponad w\u0105wozem rzeki El Tejo. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych szacunk\u00f3w z Puente Nuevo str\u0105cono oko\u0142o pi\u0119ciu tysi\u0119cy os\u00f3b. Ofiar\u0105 padali g\u0142\u00f3wnie duchowni oraz zwolennicy genera\u0142a Franco. Do jednej z takich masakr Hemingway \u2013 sam zdeklarowany antyfaszysta \u2013 odni\u00f3s\u0142 si\u0119 w innej ze swoich ksi\u0105\u017cek. Wstrz\u0105saj\u0105cy opis mordu w dziesi\u0105tym rozdziale powie\u015bci Komu bije dzwon<\/em> jednoznacznie wskazuje na inspiracj\u0119 wydarzeniami z 1936 roku, kiedy z r\u0105k republikan\u00f3w zgin\u0119\u0142o ponad p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca bezbronnych ludzi, zat\u0142uczonych na \u015bmier\u0107 lub str\u0105conych w przepa\u015b\u0107.<\/p>\n Panorama Rondy. Fot. Tesla Delacroix<\/p>\n Nieca\u0142e czterdzie\u015bci lat p\u00f3\u017aniej, w roku 1973, do przepi\u0119knej Rondy dotar\u0142 ameryka\u0144ski muzykolog Robert J. Snow, wychowanek dw\u00f3ch legendarnych specjalist\u00f3w od muzyki dawnej: Williego Apela, autora prze\u0142omowej publikacji The Notation of Polyphonic Music 900\u20131600<\/em>, pod kt\u00f3rego okiem zrobi\u0142 dyplom na Uniwersytecie Indiany w Bloomington, oraz Dragana Plamenaca, wydawcy utwor\u00f3w Johannesa Ockeghema, kt\u00f3ry by\u0142 promotorem jego pracy doktorskiej na Uniwersytecie Illinois w Urbanie. Snow sam by\u0142 ju\u017c wtedy uznanym badaczem i wyk\u0142adowc\u0105 akademickim, zajmuj\u0105cym si\u0119 g\u0142\u00f3wnie muzyk\u0105 religijn\u0105 P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego i Ameryki \u0141aci\u0144skiej z prze\u0142omu XVI i XVII wieku.<\/p>\n W Rondzie muzykolog zawar\u0142 znajomo\u015b\u0107 z zakrystianem jednego z najwa\u017cniejszych ko\u015bcio\u0142\u00f3w miasta, przerobionej z dawnego meczetu kolegiaty Santa Mar\u00eda de la Encarnaci\u00f3n, przez miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 nazywanej dumnie \u201ekatedr\u0105\u201d. Zakrystian, o\u015bmielony rozleg\u0142\u0105 wiedz\u0105 ameryka\u0144skiego go\u015bcia, pokaza\u0142 mu schowek, gdzie w czasie wojny domowej ukry\u0142 kilka \u015bpiewnik\u00f3w, chc\u0105c je ochroni\u0107 przed niszczycielskim zapa\u0142em rozjuszonego t\u0142umu. W\u015br\u00f3d ksi\u0105g niewielkiej warto\u015bci Snow odkry\u0142 prawdziwy skarb: opas\u0142\u0105 kolekcj\u0119 dzie\u0142 Juana Esquivela, wydan\u0105 w 1613 roku, obejmuj\u0105c\u0105 mi\u0119dzy innymi psalmy, trzydzie\u015bci hymn\u00f3w, szesna\u015bcie opracowa\u0144 Magnificat<\/em>, Te Deum<\/em>, antyfony maryjne, oraz sze\u015b\u0107 nieopublikowanych wcze\u015bniej mszy, nie licz\u0105c Missa pro defunctis <\/em>wraz z psalmami responsoryjnymi.<\/p>\n By\u0142o to naprawd\u0119 bezcenne znalezisko. Muzyka jednego z najp\u0142odniejszych i najwy\u017cej cenionych kompozytor\u00f3w Z\u0142otego Wieku Hiszpanii popad\u0142a w niemal ca\u0142kowite zapomnienie. Zachowa\u0142y si\u0119 wprawdzie poprzednie dwa zbiory wydane za \u017cycia Esquivela, niemniej druk z 1613 roku, licz\u0105cy blisko sze\u015b\u0107set stron, okaza\u0142 si\u0119 bia\u0142ym krukiem i wreszcie rozbudzi\u0142 zainteresowanie jego spu\u015bcizn\u0105.<\/p>\n Domniemany portret Juana Esquivela de Barahona. Drzeworyt ze strony tytu\u0142owej Missarum liber primus<\/em>, 1608<\/p>\n Juan Esquivel de Barahona \u2013 bo tak brzmi jego pe\u0142ne nazwisko, zgodnie z hiszpa\u0144sk\u0105 tradycj\u0105 \u0142\u0105cz\u0105ce nazwisko odziedziczone po ojcu z nazwiskiem panie\u0144skim matki \u2013 urodzi\u0142 si\u0119 oko\u0142o roku 1560 w Ciudad Rodrigo w prowincji Salamanka i w wieku o\u015bmiu lat zosta\u0142 mozo de coro<\/em>, czyli ch\u0142opi\u0119cym ch\u00f3rzyst\u0105 w tamtejszej katedrze. Przez pewien czas pobiera\u0142 nauki u Juana Navarro; poza tym niewiele wiadomo o jego wczesnej edukacji. W roku 1581 dosta\u0142 posad\u0119 maestro di capilla <\/em>w Oviedo, p\u00f3\u017aniej obj\u0105\u0142 podobne stanowisko w katedrze w Calahorra. W 1591 roku wr\u00f3ci\u0142 do rodzinnego miasta i dzia\u0142a\u0142 tam jako ch\u00f3rmistrz a\u017c do \u015bmierci w latach dwudziestych nast\u0119pnego stulecia, podpisuj\u0105c si\u0119 jako Ioannis Esquivel Civitatensis, obywatel Ciudad Rodrigo.<\/p>\n Pisa\u0142 wy\u0142\u0105cznie muzyk\u0119 religijn\u0105, w du\u017cej mierze inspirowan\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 Crist\u00f3bala de Moralesa, ale nosz\u0105c\u0105 te\u017c znamiona p\u00f3\u017aniejszego stylu Francisca Guerrero i Juana Navarro. Pr\u00f3bowa\u0142 pogodzi\u0107 tradycj\u0119 XVI-wiecznej polifonii hiszpa\u0144skiej z potrydenck\u0105 surowo\u015bci\u0105 i prostot\u0105 harmoniczn\u0105 stile osservato<\/em>, kt\u00f3rego wzorzec ustanowi\u0142 Giovanni Pierluigi da Palestrina. Trzyma\u0142 si\u0119 jednak lokalnych wariant\u00f3w melodii chora\u0142owych, nie wzdraga\u0142 si\u0119 przed u\u017cyciem chromatyzm\u00f3w, nie zawsze te\u017c przestrzega\u0142 stosowanych przez Palestrin\u0119 zasad \u015bcis\u0142ego kontrapunktu. Tworzy\u0142 kompozycje kunsztowne, niemniej \u015bci\u015ble osadzone w spo\u0142ecznym i religijnym kontek\u015bcie \u00f3wczesnej Hiszpanii.<\/p>\n Peter Phillips. Fot. Bernhard Holub<\/p>\n Od pami\u0119tnego odkrycia w Rondzie min\u0119\u0142o ju\u017c ponad p\u00f3\u0142 wieku, wci\u0105\u017c jednak niewiele utwor\u00f3w Esquivela doczeka\u0142o si\u0119 wyda\u0144 krytycznych. Zapewne dlatego trudn\u0105 misj\u0119 odnowy pami\u0119ci o mistrzu z Ciudad Rodrigo prowadz\u0105 do\u015bwiadczeni specjali\u015bci w dziedzinie wykonawstwa p\u00f3\u017anorenesansowej polifonii hiszpa\u0144skiej, cz\u0119sto ukazuj\u0105c jego dorobek na szerszym tle historycznym. Peter Phillips zestawi\u0142 pi\u0119ciog\u0142osow\u0105 Missa pro defunctis <\/em>z dwoma sze\u015bciog\u0142osowymi opracowaniami Lamentacji Jeremiasza \u2013 Dominique\u2019a Phinota, przedstawiciela czwartej, przedostatniej generacji szko\u0142y franko-flamandzkiej i jednego z prekursor\u00f3w techniki polich\u00f3ralnej; oraz m\u0142odszego niemal o pokolenie Palestriny, kt\u00f3ry na wczesnym etapie kariery m\u00f3g\u0142 czerpa\u0107 inspiracj\u0119 z jego tw\u00f3rczo\u015bci \u2013 uzupe\u0142niaj\u0105c je motetem responsoryjnym Bartomeu C\u00e0rceresa, Katalo\u0144czyka starszego od Esquivela o lat pi\u0119tna\u015bcie.<\/p>\n Niewykluczone, \u017ce Esquivel zna\u0142 muzyk\u0119 ich wszystkich. Trudno op\u0119dzi\u0107 si\u0119 od natr\u0119tnej my\u015bli, \u017ce najpe\u0142niejsza kolekcja jego dzie\u0142 zachowa\u0142a si\u0119 w Rondzie w\u0142a\u015bnie dlatego, \u017ce nawet miejscowy styl w walce byk\u00f3w \u2013 escuela ronde\u00f1a <\/em>\u2013 by\u0142 \u201espokojny, z ograniczonym repertuarem, prosty, klasyczny i tragiczny\u201d. Gdyby wyrwa\u0107 z kontekstu ten cytat ze \u015amierci po po\u0142udniu<\/em>, mo\u017cna by pomy\u015ble\u0107, \u017ce Hemingway opisuje w nim styl Juana Esquivela de Barahona.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mili moi, jutro, a w\u0142a\u015bciwie ju\u017c dzi\u015b, 2 kwietnia (dopiero wr\u00f3ci\u0142am z podr\u00f3\u017cy), kolejny niezmiernie ciekawy koncert gda\u0144skiego festiwalu Actus Humanus Resurrectio. We Dworze Artusa, o godzinie 20.00, wyst\u0105pi zesp\u00f3\u0142 Tallis Scholars pod dyrekcj\u0105 Petera Phillipsa, w programie z\u0142o\u017conym z utwor\u00f3w Juana Esquivela de Barahona, Dominique’a Phinota, Bartomeu C\u00e0rceresa i Giovanniego Pierluigiego da Palestrina. Kto … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"entry","1":"post","2":"publish","3":"author-mangusta","4":"post-9536","6":"format-standard","7":"category-miscellanea"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9536","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9536"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9536\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9540,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9536\/revisions\/9540"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9536"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9536"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9536"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Panorama_of_Ronda.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n