Joshua Reynolds, portret Charlesa Burneya, 1781, National Portrait Gallery w Londynie<\/p>\n W\u0142a\u015bnie podczas tamtej podr\u00f3\u017cy odwiedzi\u0142 w Hamburgu Carla Philippa Emanuela Bacha, kt\u00f3ry, z pocz\u0105tku odrobin\u0119 skr\u0119powany i onie\u015bmielony wizyt\u0105 szacownego Anglika, ostatecznie po\u015bwi\u0119ci\u0142 mu kilka dni i zanim Burney ruszy\u0142 w dalsz\u0105 drog\u0119, zaprosi\u0142 go do siebie na kolacj\u0119. Zanim przyst\u0105pili do wieczerzy, gospodarz postanowi\u0142 zaostrzy\u0107 apetyt go\u015bcia odrobin\u0105 muzyki. \u201ePan Bach \u2013 pisa\u0142 p\u00f3\u017aniej zachwycony Burney \u2013 by\u0142 na tyle uprzejmy, by zasi\u0105\u015b\u0107 do ulubionego klawikordu Silbermanna, na kt\u00f3rym zagra\u0142 trzy albo cztery ze swych najprzedniejszych i najtrudniejszych kompozycji, z delikatno\u015bci\u0105, precyzj\u0105 i werw\u0105, za kt\u00f3re rodacy tak s\u0142usznie go ceni\u0105. W podnios\u0142ych, wolnych fragmentach, ilekro\u0107 mia\u0142 do zagrania d\u0142ugi d\u017awi\u0119k, umia\u0142 wydoby\u0107 z instrumentu okrzyk smutku i skargi, jaki mo\u017cna uzyska\u0107 tylko na klawikordzie, i niewykluczone, \u017ce tylko on potrafi\u0142 to uczyni\u0107. Po elegancko podanej i zjedzonej ze smakiem kolacji nam\u00f3wi\u0142em go, by zn\u00f3w usiad\u0142 do klawikordu; gra\u0142 z jedn\u0105 tylko kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0105 a\u017c do jedenastej w nocy. Tak si\u0119 przy tym w tej grze zapami\u0119ta\u0142, \u017ce nie tylko gra\u0142, ale i wygl\u0105da\u0142 jak natchniony. Oczy patrzy\u0142y nieruchomo w przestrze\u0144, dolna warga opad\u0142a, twarz emanowa\u0142a energi\u0105. Powiedzia\u0142 mi p\u00f3\u017aniej, \u017ce gdyby m\u00f3g\u0142 cz\u0119\u015bciej pracowa\u0107 w ten spos\u00f3b, odzyska\u0142by utracon\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n Mo\u017cna z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem zak\u0142ada\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d zagranych tamtego wieczoru utwor\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 cho\u0107by kilka spo\u015br\u00f3d dwudziestu czterech Pi\u00e8ces caract\u00e9ristiques<\/em>, pisanych przez Bacha w latach 1754-57, podczas pobytu w Berlinie. Zar\u00f3wno tytu\u0142, jak i struktura owych miniatur przywodz\u0105 na my\u015bl skojarzenia z \u201epi\u00e8ces de caract\u00e8re\u201d klawesynist\u00f3w francuskich, zw\u0142aszcza \u017ce jedn\u0105 trzeci\u0105 z nich Bach uj\u0105\u0142 w form\u0119 ronda \u2013 styl mia\u0142y jednak odr\u0119bny, pe\u0142en zaskakuj\u0105cych kontrast\u00f3w harmonicznych i nieregularnych rytmicznie figuracji. Jeden z francuskich muzykolog\u00f3w nazwa\u0142 t\u0119 kompozycj\u0119 \u201ewspania\u0142\u0105 od\u0105 na cze\u015b\u0107 przyja\u017ani\u201d. Istotnie, wi\u0119kszo\u015b\u0107 Bachowskich Pi\u00e8ces<\/em> Wq 117 stanowi\u0105 muzyczne portrety jego przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych z tego okresu \u2013 i to pono\u0107 tak celne, \u017ce cz\u0142onkowie berli\u0144skiej socjety rozpoznawali ich to\u017csamo\u015b\u0107 nawet bez znajomo\u015bci tytu\u0142\u00f3w. W tej galerii znalaz\u0142y si\u0119 d\u017awi\u0119kowe konterfekty prominentnych teolog\u00f3w, poet\u00f3w, prawnik\u00f3w i lekarzy, uzupe\u0142nione portretami kilku kobiet, mi\u0119dzy innymi Johanny Benedicte, \u017cony Friedricha Wilhelma von Printzen, cz\u0142onka tajnej rady wojennej Fryderyka Wielkiego, oraz c\u00f3rki kompozytora Anny Karoliny Filipiny, kt\u00f3rej ojciec po\u015bwi\u0119ci\u0142 a\u017c dwie miniatury, La Caroline <\/em>Wq 117\/39 i La Philipine <\/em>Wq 177\/34.<\/p>\n Carl Philipp Emanuel Bach – pastel na papierze (ok. 1780) na podstawie szkicu Johanna Philippa Bacha, bratanka kompozytora. Ze zbior\u00f3w Biblioteki Pa\u0144stwowej w Berlinie<\/p>\n Z pewno\u015bci\u0105 jednak Carl Philipp Emanuel nie zagra\u0142 Burneyowi Fantazji fis-moll<\/em> Wq 67, skomponowanej kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej, zaledwie rok przed \u015bmierci\u0105 \u201ePana Bacha\u201d, zmar\u0142ego w 1788. Swobodna fantazja, jedno z najd\u0142u\u017cszych jego dzie\u0142 w tym gatunku, opiera si\u0119 na sprawdzonym schemacie nast\u0119pstwa fragment\u00f3w skontrastowanych pod wzgl\u0119dem tempa i faktury. W utworze regularnie nawracaj\u0105 trzy wyra\u017anie zaznaczone elementy motywiczne: adagio <\/em>z akordem w lewej r\u0119ce, kt\u00f3remu odpowiadaj\u0105 trzy powt\u00f3rzone d\u017awi\u0119ki w r\u0119ce prawej; pe\u0142ne wirtuozowskich przebieg\u00f3w allegretto<\/em>; oraz largo <\/em>w rozko\u0142ysanym metrum 12\/8. Ten p\u00f3\u017any, dojrza\u0142y utw\u00f3r pozwala mniema\u0107, \u017ce po wyje\u017adzie Burneya kompozytor coraz cz\u0119\u015bciej pr\u00f3bowa\u0142 pracowa\u0107 w spos\u00f3b, do kt\u00f3rego sk\u0142oni\u0142a go wizyta angielskiego erudyty \u2013 Fantazja fis-moll <\/em>\u0142\u0105czy bowiem m\u0142odzie\u0144cz\u0105 rado\u015b\u0107 improwizacji z dost\u0119pnym jedynie wytrawnemu muzykowi poziomem wirtuozerii.<\/p>\n Najwi\u0119cej wzrusze\u0144 wzbudza jednak w s\u0142uchaczach Rondo e-moll <\/em>Wq 66, rozdzieraj\u0105ce muzyczne po\u017cegnanie ze wspomnianym przez Burneya \u201eulubionym klawikordem Silbermanna\u201d. C.P.E. Bach zawar\u0142 w utworze istny katalog technik gry na tym instrumencie, na czele z tak zwanym Bebung<\/em>, ozdobnikiem mo\u017cliwym do zrealizowania wy\u0142\u0105cznie na klawikordzie. Efekt delikatnego wibrata powy\u017cej d\u017awi\u0119ku bazowego uzyskiwano przez nieznaczn\u0105 zmian\u0119 napi\u0119cia struny uderzanej przez tangent, bez zdejmowania palca z klawisza, przez co p\u0142ytka wci\u0105\u017c styka\u0142a si\u0119 ze strun\u0105.<\/p>\n Portret sylwetkowy Anny Karoliny Filipiny Bach. Museum f\u00fcr Hamburgische Geschichte<\/p>\n Bach wszed\u0142 w posiadanie instrumentu z fryburskiej pracowni Gottfrieda Silbermanna w ko\u0144cu lat czterdziestych, na s\u0142u\u017cbie u Fryderyka Wielkiego. W 1781 roku \u017cegna\u0142 si\u0119 z nim czu\u0142\u0105, malowan\u0105 pastelowymi barwami elegi\u0105. Wkr\u00f3tce potem klawikord poszed\u0142 w r\u0119ce Dietricha Ewalda von Grotthussa, syna kurlandzkiego urz\u0119dnika, kt\u00f3ry marzy\u0142 o karierze oficerskiej dla swego pierworodnego. Dietrich okaza\u0142 si\u0119 jednak m\u0142odzie\u0144cem s\u0142abego zdrowia i po kr\u00f3tkim pobycie w wojsku odda\u0142 si\u0119 bez reszty swojej pasji muzycznej. Podobno by\u0142 wyj\u0105tkowo bieg\u0142y w grze na instrumentach klawiszowych. Chyba mo\u017cna to wzi\u0105\u0107 na wiar\u0119: w przeciwnym razie Bach nie sprzeda\u0142by mu klawikordu, z kt\u00f3rym \u0142\u0105czy\u0142o go tyle wspomnie\u0144. Grotthuss odwdzi\u0119czy\u0142 mu si\u0119 innym rondem, niestety zaginionym \u2013 pod znamiennym tytu\u0142em Freude \u00fcber den Empfang des Silbermannschen Klaviers <\/em>(\u201eRado\u015b\u0107 z powitania klawikordu Silbermanna\u201d), w r\u00f3wnie znamiennej tonacji C-dur.<\/p>\n Carl Philipp Emanuel z pewno\u015bci\u0105 doceni\u0142 entuzjazm m\u0142odego Kurlandczyka. Kt\u00f3\u017c, jak nie Bach, zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, ile ekspresji da si\u0119 wydoby\u0107 z tego niepozornego instrumentu. Mo\u017cna by\u0142o na nim p\u0142aka\u0107, mo\u017cna te\u017c by\u0142o \u015bpiewa\u0107 z rado\u015bci. Wystarczy\u0142o przytrzyma\u0107 palec na klawiaturze, \u017ceby dotkni\u0119ta tangentem struna wybrzmia\u0142a pe\u0142ni\u0105 ludzkich emocji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Lada dzie\u0144 mocno ju\u017c sp\u00f3\u017aniona relacja z Getyngi, w przysz\u0142ym tygodniu – niespodzianka – a tymczasem, \u017ceby cho\u0107 na chwil\u0119 z\u0142apa\u0107 oddech, wracamy pami\u0119ci\u0105 do niedawnego festiwalu Actus Humanus: na inauguracyjny recital klawikordowy Marii Erdman 1 kwietnia, w Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta, z utworami Carla Philippa Emanuela Bacha. *** Charles Burney, angielski skrzypek, organista i kompozytor, … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-9697","format-standard","category-miscellanea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9697","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9697"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9697\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9701,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9697\/revisions\/9701"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/atorod.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/Charles_Burney.jpg\")
<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n