{"id":974,"date":"2015-12-27T23:23:18","date_gmt":"2015-12-27T22:23:18","guid":{"rendered":"http:\/\/atorod.pl\/?p=974"},"modified":"2022-07-12T11:46:49","modified_gmt":"2022-07-12T09:46:49","slug":"ojciec-bogow-i-ludzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=974","title":{"rendered":"Ojciec bog\u00f3w i ludzi"},"content":{"rendered":"

Hans Hotter prze\u017cy\u0142 prawie stulecie. Zachwyca\u0142 na scenie co najmniej dwa pokolenia mi\u0142o\u015bnik\u00f3w opery. Wielbicieli tw\u00f3rczo\u015bci Wagnera rzuca\u0142 na kolana zar\u00f3wno w rolach basowych, jak i barytonowych. Dla wielu by\u0142 modelowym odtw\u00f3rc\u0105 partii Kurwenala, Gurnemanza i Holendra Tu\u0142acza. Przez ca\u0142e \u017cycie zmaga\u0142 si\u0119 z atakami astmy, w p\u00f3\u017anym wieku cierpia\u0142 na dojmuj\u0105ce b\u00f3le kr\u0119gos\u0142upa. By\u0142 \u015bpiewakiem niedoskona\u0142ym, walcz\u0105cym z przekle\u0144stwem kr\u00f3tkiego oddechu i rozfalowanego, dla wielu niezno\u015bnego wibrato. By\u0142 wielkim artyst\u0105, wybitnym aktorem, kt\u00f3ry w ka\u017cd\u0105 ze swych kreacji – jakkolwiek boskich, bohaterskich albo tragicznych – potrafi\u0142 ws\u0105czy\u0107 niezb\u0119dn\u0105 dawk\u0119 zwyk\u0142ej ludzkiej s\u0142abo\u015bci i rozpaczy. By\u0142 wzorcem postaci Wotana. Czasem przyznawa\u0142, \u017ce ta emblematyczna rola ci\u0105\u017cy mu jak brzemi\u0119.<\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 19 stycznia 1909 roku w Offenbach am Main, nieopodal Frankfurtu, w po\u0142udniowej Hesji. Jego ojciec, architekt, osieroci\u0142 rodzin\u0119, kiedy Hans mia\u0142 zaledwie siedem lat. Po \u015bmierci m\u0119\u017ca pani Hotter przeprowadzi\u0142a si\u0119 z dwoma synami do Monachium. Starszy z braci poszed\u0142 na nauki do seminarium, m\u0142odszy zapisa\u0142 si\u0119 do Maximiliansgymnasium, gdzie dosta\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi pod opiek\u0119 doktora Josefa Saama, profesora muzyki, a zarazem ch\u00f3rmistrza i organisty ko\u015bcio\u0142a w pobliskiej parafii. Wkr\u00f3tce przej\u0105\u0142 po nim sched\u0119 i zamierza\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 karierze dyrygenckiej: w wieku dziewi\u0119tnastu lat rozpocz\u0105\u0142 studia na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Monachijskiego (kt\u00f3rych program obejmowa\u0142 tak\u017ce teori\u0119 muzyki), wkr\u00f3tce potem podj\u0105\u0142 drugi fakultet w miejscowym konserwatorium – w klasach organ\u00f3w, fortepianu i \u015bpiewu. Mia\u0142 szcz\u0119\u015bcie dosta\u0107 si\u0119 pod opiek\u0119 Matthausa R\u00f6mera, wybitnego \u015bpiewaka oratoryjnego i jednego z najs\u0142ynniejszych tenor\u00f3w wagnerowskich prze\u0142omu XIX i XX wieku, kt\u00f3ry w 1909 roku \u015bpiewa\u0142 Parsifala w Bayreuth pod batut\u0105 Karla Mucka. To on w\u0142a\u015bnie pozna\u0142 m\u0142odego Hansa z Siegfriedem Wagnerem i nam\u00f3wi\u0142 go, by po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 bez reszty karierze wokalnej. Hotter poszed\u0142 za rad\u0105 mistrza – po cz\u0119\u015bci z przyczyn czysto finansowych, \u017ceby zapewni\u0107 utrzymanie przedwcze\u015bnie owdowia\u0142ej matce.<\/p>\n

\"Hans<\/a><\/p>\n

Hans Hotter w ko\u0144cu lat trzydziestych, w okresie wyst\u0119p\u00f3w w Operze Hamburskiej.<\/p>\n

W 1930 zadebiutowa\u0142 w Teatrze Miejskim w Opawie, w niewielkiej roli M\u00f3wcy w Czarodziejskim flecie. <\/em>Przez nast\u0119pne dwa sezony wyst\u0119powa\u0142 we Wroc\u0142awiu, p\u00f3\u017aniej w Pradze i w Hamburgu, gdzie w 1937 roku wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w prapremierze opery\u00a0Das Opfer<\/em> Winfrieda Zilliga, wreszcie – na zaproszenie dyrygenta Clemensa Kraussa – zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Bayerische Staatsoper w Monachium, kt\u00f3rej pozosta\u0142 wierny przez kolejne trzydzie\u015bci pi\u0119\u0107 lat. Ju\u017c wtedy dysponowa\u0142 bardzo szerokim repertuarem: \u015bpiewa\u0142 parti\u0119 tytu\u0142ow\u0105 w\u00a0Juliuszu Cezarze\u00a0<\/em>H\u00e4ndla, Hrabiego w Weselu Figara<\/em>, Pizarra w Fideliu<\/em>, Jagona i Falstaffa w operach Verdiego, Escamilla w C<\/em>armen, <\/em>Tonia w Pajacach\u00a0<\/em>oraz Wotana\/W\u0119drowca w Pier\u015bcieniu Nibelunga<\/em>. Zachwycony jego g\u0142osem i warsztatem aktorskim Ryszard Strauss powierzy\u0142 mu rol\u0119 Komendanta w prawykonaniu Dnia pokoju <\/em>(1938, z Vioric\u0105 Ursuleac jako Mari\u0105) oraz poety Oliviera w Cappriccio <\/em>(1941, zn\u00f3w z Ursuleac, tym razem w roli Hrabiny). W 1944 roku Hotter wykreowa\u0142 posta\u0107 Jupitera na pr\u00f3bie kostiumowej Die Liebe der Danae <\/em>na Festiwalu w Salzburgu (do premiery nie dosz\u0142o, bo w nast\u0119pstwie nieudanego zamachu na Hitlera nazi\u015bci zamkn\u0119li teatry w mie\u015bcie). Wszystkie trzy premiery Straussowskie odby\u0142y si\u0119 pod dyrekcj\u0105 Kraussa. Ten sam dyrygent poprowadzi\u0142 te\u017c s\u0142ynne nagranie Holendra Tu\u0142acza <\/em>z 1944 roku, z Hotterem w roli tytu\u0142owej, kt\u00f3re do dzi\u015b uchodzi za jedno z najwspanialszych dokona\u0144 wczesnego okresu kariery \u015bpiewaka, przy\u0107mione tylko przez p\u00f3\u017aniejsz\u0105 o sze\u015b\u0107 lat rejestracj\u0119 z MET pod batut\u0105 Fritza Reinera.
\n<\/span><\/p>\n

Kilka miesi\u0119cy przed wybuchem wojny Hotter zd\u0105\u017cy\u0142 jeszcze za\u015bpiewa\u0107 na deskach Wiener Staatsoper, w partii Jokanaana w Salome. <\/em>Skorzysta\u0142 wprawdzie z przywileju zwolnienia ze s\u0142u\u017cby wojskowej, nie uleg\u0142 jednak namowom wst\u0105pienia do NSDAP, kategorycznie odm\u00f3wi\u0142 te\u017c podpisania anga\u017cu w Bayreuth. Z Hitlera dworowa\u0142 sobie pono\u0107 bezlito\u015bnie, zrezygnowa\u0142 z pokusy wyst\u0119p\u00f3w za granic\u0105, karier\u0119 podzieli\u0142 mi\u0119dzy teatry operowe w Hamburgu, Wiedniu i Monachium. Kiedy podczas proces\u00f3w denazyfikacyjnych zagadni\u0119to go o prywatne archiwum d\u017awi\u0119kowe Hitlera, kt\u00f3ry przechowywa\u0142 spor\u0105 liczb\u0119 jego nagra\u0144, odpali\u0142 bez namys\u0142u, \u017ce podobn\u0105 kolekcj\u0105 mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 sam papie\u017c. Po wojnie o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce misja odnowy wizerunku pa\u0144stwa niemieckiego spoczywa nie tylko w r\u0119kach polityk\u00f3w, lecz tak\u017ce niezaanga\u017cowanych ideologicznie sportowc\u00f3w i artyst\u00f3w. Rol\u0119 muzycznego ambasadora nowego porz\u0105dku Europy wzi\u0105\u0142 na siebie ju\u017c w 1947 roku, wyst\u0119puj\u0105c na scenie Covent Garden z zespo\u0142em Opery Wiede\u0144skiej. Wkr\u00f3tce potem zadebiutowa\u0142 w Teatro Col\u00f3n w Buenos Aires i w nowojorskiej Metropolitan Opera.<\/p>\n

Ogromny wysi\u0142ek psychiczny i fizyczny przyczyni\u0142 si\u0119 do pierwszego powa\u017cnego kryzysu wokalnego. Krytycy, zdegustowani k\u0142opotami intonacyjnymi Hottera i niepokoj\u0105cym rozwibrowaniem jego g\u0142osu, wieszczyli mu rych\u0142y koniec kariery. \u015apiewak wzi\u0105\u0142 si\u0119 ostro do roboty: dzi\u0119ki \u017cmudnym, popartym niepospolit\u0105 muzykalno\u015bci\u0105 \u0107wiczeniom technicznym i drastycznemu ograniczeniu repertuaru przezwyci\u0119\u017cy\u0142 usterki warsztatu i z nowym zapa\u0142em odda\u0142 si\u0119 cyzelowaniu r\u00f3l wagnerowskich. W latach 1952-66 do\u0142\u0105czy\u0142 do grona niezapomnianych \u015bpiewak\u00f3w-aktor\u00f3w, kt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142tworzyli \u015bwietno\u015b\u0107 „nowego Bayreuth” pod rz\u0105dami Wielanda Wagnera. Znamienne, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 tych tytan\u00f3w – w\u015br\u00f3d nich Martha M\u00f6dl, Wolfgang Windgassen, Gottlob Frick, Gustav Neidlinger i Anja Silja – nie odnios\u0142a znacz\u0105cych sukces\u00f3w w Metropolitan Opera. Podobnie by\u0142o z Hotterem, kt\u00f3remu Rudolf Bing bezlito\u015bnie wypomina\u0142 miniony kryzys i twardo utrzymywa\u0142, \u017ce nawracaj\u0105ce ataki astmy przyczyni\u0142y si\u0119 do utraty wyr\u00f3wnania rejestr\u00f3w i zmatowienia przepi\u0119knego niegdy\u015b w barwie bas-barytonu.<\/p>\n

\"das-rheingold4\"<\/a><\/p>\n

Jako Wotan w Z\u0142ocie Renu<\/em> w Bayreuth (1966).<\/p>\n

Hotter prze\u0142kn\u0105\u0142 gorycz pora\u017cki za Oceanem i skupi\u0142 si\u0119 na karierze w Europie i Japonii. Wprawdzie do ko\u0144ca \u017cycia \u017ca\u0142owa\u0142, \u017ce nigdy nie wyst\u0105pi\u0142 u boku Marii Callas, nie za\u015bpiewa\u0142 pod batut\u0105 Toscaniniego i nie mia\u0142 okazji wcieli\u0107 si\u0119 w posta\u0107 Ochsa w Rosenkavalierze<\/em>, powetowa\u0142 to sobie jednak skrupulatnym doborem partii do aktualnych mo\u017cliwo\u015bci g\u0142osowych i pieczo\u0142owit\u0105, „szalapinowsk\u0105” z ducha prac\u0105 nad rol\u0105. W Tristanie<\/em> \u015bpiewa\u0142 z pocz\u0105tku Kurwenala, by z czasem przerzuci\u0107 si\u0119 na Kr\u00f3la Marka. W \u015apiewakach norymberskich <\/em>zaczyna\u0142 od Sachsa, sko\u0144czy\u0142 na Pognerze. W Parsifalu<\/em> przeszed\u0142 ewolucj\u0119 od Amfortasa, przez Gurnemanza, a\u017c po Titurela. Najwi\u0119ksze uznanie zyska\u0142 wszak\u017ce w partii Wotana: jako wsp\u00f3\u0142stworzyciel nordyckiego \u015bwiata i przyw\u00f3dca poleg\u0142ych woj\u00f3w w Walhalli wyst\u0105pi\u0142 mi\u0119dzy innymi w dw\u00f3ch Wielandowskich inscenizacjach Tetralogii <\/em>w Bayreuth, w 1952 i 1966 roku. Po\u017cegnaniem Wotana z Brunhild\u0105 z III aktu Walkirii<\/em> rozsta\u0142 si\u0119 29 czerwca 1972 z publiczno\u015bci\u0105 Opery Paryskiej. By\u0142 postawny jak b\u00f3g; mia\u0142 g\u0142os w\u0142adczy i pot\u0119\u017cny, a przy tym aksamitny w brzmieniu; emanowa\u0142 dostoje\u0144stwem, a zarazem fizycznym cierpieniem, moraln\u0105 udr\u0119k\u0105 i czysto ludzkim smutkiem. Niejeden \u00f3wczesny Wotan prze\u015bciga\u0142 go kunsztem wokalnym i pi\u0119knem barwy. \u017baden nie dor\u00f3wna\u0142 mu si\u0142\u0105 wyrazu i sko\u0144czono\u015bci\u0105 kreacji aktorskiej.<\/p>\n

Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce jeszcze za \u017cycia Hottera znale\u017ali si\u0119 melomani, kt\u00f3rzy przedk\u0142adali jego interpretacje pie\u015bni Brahmsa, Schumanna, Wolfa, zw\u0142aszcza za\u015b Winterreise <\/em>Schuberta – z akompaniamentem Geralda Moore’a – nad kreacje wsz\u0119dobylskiego Dietricha Fischera-Dieskaua. Hotter wyst\u0119powa\u0142 na scenie prawie do ko\u0144ca \u017cycia (zmar\u0142 w grudniu 2003 roku, na kr\u00f3tko przed dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tymi pi\u0105tymi urodzinami). Obdarzony niepospolitym talentem pedagogicznym, wychowa\u0142 dziesi\u0105tki uczni\u00f3w. Wszystkim wpaja\u0142 nadrz\u0119dn\u0105 zasad\u0119 dobrego \u015bpiewu: „przede wszystkim nie nud\u017acie s\u0142uchacza”. Wiedzia\u0142, co m\u00f3wi. Nie spos\u00f3b odnale\u017a\u0107 dw\u00f3ch jego nagra\u0144, w kt\u00f3rych opowiada\u0142by t\u0119 sam\u0105 histori\u0119.<\/p>\n