{"id":9864,"date":"2026-08-31T14:31:29","date_gmt":"2026-08-31T12:31:29","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9864"},"modified":"2026-08-31T14:31:29","modified_gmt":"2026-08-31T12:31:29","slug":"suity-dla-panien-bogatych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9864","title":{"rendered":"Suity dla panien bogatych"},"content":{"rendered":"

Jeszcze w tym tygodniu recenzja z\u00a0Rienziego\u00a0<\/em>i\u00a0Parsifala\u00a0<\/em>w Bayreuth, a tymczasem proponuj\u0119 chwil\u0119 oddechu i powr\u00f3t do wspomnie\u0144 z tegorocznego Actus Humanus Resurrectio. Zreszt\u0105 nie bez powodu, bo wkr\u00f3tce ruszam do Bayreuth z powrotem, mi\u0119dzy innymi na spektakl\u00a0Floridante <\/em>H\u00e4ndla. Na gda\u0144skim festiwalu, 2 kwietnia w Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta, Weronika Paine gra\u0142a Suites de pi\u00e8ces pour le clavecin <\/em>HWV 434-442, skompilowane z utwor\u00f3w powsta\u0142ych mniej wi\u0119cej w tym samym czasie, co jego opera o dzielnym trackim ksi\u0119ciu i jego ukochanej Elmirze.<\/p>\n

***<\/p>\n

Odk\u0105d \u015bwiat odkry\u0142 na nowo tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Georga Friedricha H\u00e4ndla \u2013 przesz\u0142o sto lat temu, za spraw\u0105 Oskara Hagena, historyka sztuki i muzyka-amatora, wyk\u0142adowcy Uniwersytetu w Getyndze, kt\u00f3ry w 1920 roku, po\u0142\u0105czonymi si\u0142ami student\u00f3w i wyk\u0142adowc\u00f3w uczelni, doprowadzi\u0142 do pierwszego wsp\u00f3\u0142czesnego wykonania Rodelindy<\/em>, a tym samym zainicjowa\u0142 najstarszy festiwal h\u00e4ndlowski \u2013 nazwisko wielkiego Sakso\u0144czyka kojarzy si\u0119 przede wszystkim z jego dorobkiem w dziedzinie muzyki wokalnej. Gdyby nawet nic innego po nim nie zosta\u0142o, jego opery, kantaty i oratoria i tak zapewni\u0142yby mu poczesne miejsce na parnasie mistrz\u00f3w p\u00f3\u017anego baroku. W obliczu tego bogactwa cz\u0119sto zdarza nam si\u0119 zapomina\u0107, \u017ce H\u00e4ndel by\u0142 tak\u017ce jednym z najwybitniejszych w swojej epoce wirtuoz\u00f3w klawiatury \u2013 niezr\u00f3wnanym akompaniatorem, muzykiem bieg\u0142ym w sztuce improwizacji, nie tylko \u015bwietnym organist\u0105, lecz tak\u017ce tw\u00f3rc\u0105 licznych utwor\u00f3w na klawesyn, pisanych ku uciesze w\u0142asnej i podziwiaj\u0105cych jego kunszt przyjaci\u00f3\u0142, oraz z po\u017cytkiem dla mniej lub bardziej zaawansowanych adept\u00f3w tego instrumentu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 Mariacki w Halle. Fot. OmiTs<\/p>\n

Co jednak ciekawe, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich H\u00e4ndel skomponowa\u0142 w m\u0142odo\u015bci \u2013 bardzo wczesnej, gdy zacz\u0105\u0142 wdra\u017ca\u0107 w praktyce nauki wyniesione od Friedricha Wilhelma Zachowa, organisty Ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Halle, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii jako jego pierwszy i w gruncie rzeczy jedyny mistrz w muzycznym fachu; oraz p\u00f3\u017aniejszej o lat kilkana\u015bcie, ju\u017c po angielskim sukcesie Rinalda<\/em>, kiedy przebywa\u0142 jako kompozytor-rezydent na dworze ksi\u0119cia Chandos w jego \u015bwie\u017co wybudowanej rezydencji Cannons w hrabstwie Middlesex. W\u0142a\u015bnie w tym czasie \u2013 by\u0107 mo\u017ce ju\u017c w roku 1719 \u2013 zacz\u0119\u0142a kr\u0105\u017cy\u0107 po Europie pierwsza \u201epiracka\u201d edycja H\u00e4ndlowskich utwor\u00f3w klawesynowych, Pi\u00e8ces \u00e0 un & Deux Clavecins Compos\u00e9es par Mr.<\/em> Hendel<\/em>, wbrew myl\u0105cemu podtytu\u0142owi A Amsterdam Chez Jeanne Roger<\/em> wyt\u0142oczona w londy\u0144skiej oficynie Johna Walsha. To na ni\u0105 wzburzony H\u00e4ndel odpowiedzia\u0142 pierwszym i jedynym zbiorem suit, kt\u00f3rego wydania dogl\u0105da\u0142 osobi\u015bcie \u2013 jak zaznaczy\u0142 we wst\u0119pie do Suite de Pi\u00e8ces pour le clavecin compos\u00e9es par G. F. Haendel<\/em>, zmuszony do tego kroku mnogo\u015bci\u0105 dost\u0119pnych na rynku \u201epodejrzanych i pe\u0142nych b\u0142\u0119d\u00f3w kopii\u201d. Osiem utwor\u00f3w ze zbioru opatrzonego dedykacj\u0105 dla kr\u00f3la Jerzego I Hanowerskiego i opublikowanego przez H\u00e4ndla w 1720 roku \u2013 tak zwane \u201eSuity Wielkie\u201d \u2013 nale\u017cy bezsprzecznie do szczytowych osi\u0105gni\u0119\u0107 barokowej tw\u00f3rczo\u015bci na ten instrument.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Po\u0142udniowa fasada rezydencji Chandos. Rycina Jamesa Gibbsa, 1748.<\/p>\n

H\u00e4ndel, poczytuj\u0105c sobie za obowi\u0105zek \u201es\u0142u\u017cy\u0107 swym skromnym talentem\u201d narodowi, kt\u00f3ry otoczy\u0142 go tak wielkoduszn\u0105 opiek\u0105, zapowiedzia\u0142 wydanie kolejnych zbior\u00f3w. Obietnicy jednak nie dotrzyma\u0142. Po cz\u0119\u015bci dlatego, \u017ce w latach dwudziestych zn\u00f3w straci\u0142 zainteresowanie komponowaniem na klawesyn, i poza wspania\u0142\u0105 Suit\u0105 d-moll <\/em>HWV 436, powsta\u0142\u0105 zapewne mi\u0119dzy 1722 a 1726 rokiem, nie stworzy\u0142 w tej dziedzinie w\u0142a\u015bciwie nic godnego prawdziwej uwagi. Za to Walsh trzyma\u0142 r\u0119k\u0119 na pulsie: zach\u0119cony ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105 zbioru autoryzowanego przez H\u00e4ndla, pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0119 opublikowania \u201edrugiego tomu\u201d suit podj\u0105\u0142 oko\u0142o roku 1727. W \u201esecond volume\u201d znalaz\u0142y si\u0119 prawie wszystkie suity z jego wcze\u015bniejszej pirackiej edycji, kt\u00f3rych H\u00e4ndel nie uwzgl\u0119dni\u0142 w swoim wyborze z 1720 roku, uzupe\u0142nione wspomnian\u0105 Suit\u0105 d-moll<\/em>, Suit\u0105 G-dur <\/em>HWV 441 (zdaniem niekt\u00f3rych badaczy, w\u0105tpliwego autorstwa) oraz bardzo wczesn\u0105 Chaconne G-dur<\/em> HWV 442 z sze\u015b\u0107dziesi\u0119cioma dwiema wariacjami, powsta\u0142\u0105 w latach 1703-1706 \u2013 b\u0119d\u0105c\u0105 zapewne transkrypcj\u0105 improwizacji snutej nad popularnym w owym czasie schematem basso di Ruggiero<\/em>, wywiedzionym z formu\u0142y stosowanej w recytacji Orlanda Szalonego <\/em>Ariosta (nazwa pochodzi od s\u0142ynnego wersu z 44. pie\u015bni eposu, rozpoczynaj\u0105cego si\u0119 s\u0142owami \u201eRuggier, qual sempre fui\u201d). Chaconne <\/em>zosta\u0142a uzupe\u0142niona znacznie p\u00f3\u017aniejszym preludium (ok. 1717), opartym na temacie wykorzystanym przez H\u00e4ndla mi\u0119dzy innymi w arii \u201eVo\u2019 far guerra\u201d z pierwszej wersji Rinalda<\/em>. Poza tym Walsh usun\u0105\u0142 z Suity g-moll<\/em> HWV 439 saraband\u0119, uwzgl\u0119dnion\u0105 w edycji H\u00e4ndla z 1720 roku jako czwarta cz\u0119\u015b\u0107 suity HWV 432, a odrzucone przez kompozytora fina\u0142owe Allegro <\/em>z Suity d-moll <\/em>HWV 428 po zmianie tonacji w\u0142\u0105czy\u0142 jako \u201ePreludio\u201d do Suity G-dur <\/em>HWV 441.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Strona tytu\u0142owa tak zwanego drugiego tomu Suite de Pi\u00e8ces pour le clavecin compos\u00e9es par G. F. Haendel<\/em><\/p>\n

W zestawie p\u0142yt wygrawerowanych do druku nie tylko powt\u00f3rzono wszystkie b\u0142\u0119dy z poprzedniej edycji, ale dodano te\u017c wiele nowych. Trudno jednak orzec, czy Walsh wstrzyma\u0142 dystrybucj\u0119 pierwszego nak\u0142adu ze wzgl\u0119du na ra\u017c\u0105ce niedopatrzenia, czy te\u017c wci\u0105\u017c obowi\u0105zuj\u0105cy przywilej kr\u00f3lewski, daj\u0105cy H\u00e4ndlowi ca\u0142kowit\u0105 wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 na publikacj\u0119 swojej muzyki w Anglii. Przywilej wygas\u0142 wprawdzie dopiero w 1734 roku, ale Walsh i tak opublikowa\u0142 \u201epoprawion\u0105\u201d wersj\u0119 zbioru pod tytu\u0142em Suites de pi\u00e8ces pour le clavecin compos\u00e9es par G. F. Haendel. Second Volume<\/em> rok wcze\u015bniej, w 1733. Z jakich\u015b powod\u00f3w H\u00e4ndel machn\u0105\u0142 na to wszystko r\u0119k\u0105, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 wiedzia\u0142 o zamiarach Walsha, kt\u00f3ry szumnie zapowiada\u0142 swoje nowe przedsi\u0119wzi\u0119cie. Relacje obydwu pan\u00f3w w tym czasie wci\u0105\u017c s\u0105 owiane mg\u0142\u0105 tajemnicy \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 muzykolog\u00f3w sk\u0142ania si\u0119 nawet ku hipotezie, \u017ce kompozytor sam pom\u00f3g\u0142 Walshowi ustali\u0107 ostateczn\u0105 kolejno\u015b\u0107 utwor\u00f3w w zbiorze. H\u00e4ndel przymkn\u0105\u0142 te\u017c oko na p\u00f3\u017aniejsze wydania swojej muzyki w oficynie Walsha, kt\u00f3ry ani go pyta\u0142 o pozwolenie, ani prosi\u0142 o pomoc w przygotowaniu materia\u0142u nutowego.<\/p>\n

By\u0107 mo\u017ce Caro Sassone <\/em>b\u0142\u0105dzi\u0142 ju\u017c wtedy my\u015blami gdzie indziej, a jego w\u0142asne, niedoceniane nawet przez autora per\u0142y tw\u00f3rczo\u015bci klawesynowej kojarzy\u0142y mu si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z popisami w gronie londy\u0144skich celebryt\u00f3w oraz ich arystokratycznych c\u00f3rek. By\u0142y w\u015br\u00f3d ich tak\u017ce uczennice kompozytora, mi\u0119dzy innymi ksi\u0119\u017cniczki Amelia i Karolina El\u017cbieta, dwie wnuczki Jerzego I Hanowerskiego. Pierwsz\u0105 z nich pr\u00f3bowano nawet wyswata\u0107 z kr\u00f3lem Francji Ludwikiem XV, kt\u00f3rego \u017con\u0105 ostatecznie zosta\u0142a polska kr\u00f3lewna Maria Leszczy\u0144ska. Obie nigdy nie wysz\u0142y za m\u0105\u017c i zmar\u0142y bezdzietnie. Na nic zda\u0142y si\u0119 lekcje u H\u00e4ndla, kt\u00f3ry jako wielki mistrz \u201edotykania\u201d klawesynu da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 ju\u017c w wieku lat kilkunastu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeszcze w tym tygodniu recenzja z\u00a0Rienziego\u00a0i\u00a0Parsifala\u00a0w Bayreuth, a tymczasem proponuj\u0119 chwil\u0119 oddechu i powr\u00f3t do wspomnie\u0144 z tegorocznego Actus Humanus Resurrectio. Zreszt\u0105 nie bez powodu, bo wkr\u00f3tce ruszam do Bayreuth z powrotem, mi\u0119dzy innymi na spektakl\u00a0Floridante H\u00e4ndla. Na gda\u0144skim festiwalu, 2 kwietnia w Ratuszu G\u0142\u00f3wnego Miasta, Weronika Paine gra\u0142a Suites de pi\u00e8ces pour le clavecin … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-9864","format-standard","category-miscellanea"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9864"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9864\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9868,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9864\/revisions\/9868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}