{"id":9871,"date":"2026-09-07T23:53:15","date_gmt":"2026-09-07T21:53:15","guid":{"rendered":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9871"},"modified":"2026-09-08T00:25:32","modified_gmt":"2026-09-07T22:25:32","slug":"az-poleje-sie-krew","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/atorod.pl\/?p=9871","title":{"rendered":"A\u017c poleje si\u0119 krew"},"content":{"rendered":"

O tym, \u017ce z powodu ci\u0119\u0107 bud\u017cetowych organizatorzy mocno okroili program sezonu \u015bwi\u0119tuj\u0105cych 150-lecie Bayreuther Festspiele, dowiedzieli\u015bmy si\u0119 przesz\u0142o p\u00f3\u0142 roku przed rozpocz\u0119ciem poprzedniego festiwalu. Plany by\u0142y istotnie \u015bmia\u0142e: na Zielonym Wzg\u00f3rzu mia\u0142 zabrzmie\u0107 ca\u0142y Bayreuther Kanon, ostatnie dziesi\u0119\u0107 z trzynastu oper Wagnera, uzupe\u0142nione \u2013 ku oburzeniu puryst\u00f3w \u2013 odrzuconym przez samego kompozytora Rienzim<\/em>. W wersji oszcz\u0119dno\u015bciowej stan\u0119\u0142o na dw\u00f3ch wyborach oczywistych, czyli Pier\u015bcieniu Nibelunga <\/em>i Parsifalu<\/em>, reprezentuj\u0105cych \u201ekanon \u015bcis\u0142y\u201d, czyli jedyne dzie\u0142a wystawione w Festspielhausie za \u017cycia tw\u00f3rcy. Program dope\u0142ni\u0142y kolejne przedstawienia Lataj\u0105cego Holendra<\/em> w inscenizacji Czerniakowa z 2021 roku oraz premiera Rienziego <\/em>w re\u017cyserii w\u0119gierskiego tandemu w sk\u0142adzie Alexandra Szemer\u00e9dy i Magdolna Perditka \u2013 poprzedzona zapewnieniem, \u017ce b\u0119dzie to wydarzenie jednorazowe i utw\u00f3r nie wr\u00f3ci ju\u017c na deski wagnerowskiej \u015bwi\u0105tyni. Bayreuth zrezygnowa\u0142o mi\u0119dzy innymi ze wznowienia dw\u00f3ch swoich najnowszych przedstawie\u0144: Tristana i Izoldy <\/em>w uj\u0119ciu Thorleifura \u00d6rna Arnarssona z 2024, oraz ubieg\u0142orocznych, ca\u0142kiem udanych \u015apiewak\u00f3w norymberskich <\/em>w re\u017cyserii Matthiasa Davidsa.<\/p>\n

Nowy Ring <\/em>odpu\u015bci\u0142am sobie z rozmys\u0142em, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119d\u00f3w obsadowych (Christian Thielemann podj\u0105\u0142 bowiem niezrozumia\u0142\u0105 dla mnie decyzj\u0119, \u017ce wszystkie najwa\u017cniejsze partie tenorowe \u2013 Logego, Zygmunta oraz Zygfryda w dw\u00f3ch ostatnich cz\u0119\u015bciach \u2013 powierzy jednemu \u015bpiewakowi, uwielbianemu przez niemieck\u0105 publiczno\u015b\u0107 Klausowi Florianowi Vogtowi). Wsp\u00f3\u0142prowadz\u0105c transmisje radiowe Pier\u015bcienia <\/em>przekona\u0142am si\u0119 o s\u0142uszno\u015bci swojej decyzji, cho\u0107 kontrowersje wzbudzi\u0142a przede wszystkim \u201einscenizacja\u201d wygenerowana przez sztuczn\u0105 inteligencj\u0119. S\u0105dz\u0105c z reakcji krytyk\u00f3w i co wytrawniejszych meloman\u00f3w, nakarmion\u0105 niew\u0142a\u015bciwymi promptami. Poprzesta\u0142am na Rienzim<\/em>, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c jest rarytasem na \u015bwiatowych scenach, poza tym w Bayreuth pojawi\u0142 si\u0119 w nowej rekonstrukcji, sporz\u0105dzonej specjalnie z my\u015bl\u0105 o tegorocznym wykonaniu; oraz Parsifalu <\/em>w re\u017cyserii Jaya Scheiba, schodz\u0105cym z afisza po czterech sezonach.<\/p>\n

Wci\u0105\u017c ponawiane zarzuty, jakoby Festiwal nie potrafi\u0142 si\u0119 zmierzy\u0107 z w\u0142asn\u0105 niechlubn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105, sprawiaj\u0105 wra\u017cenie bezprzedmiotowych. O tym, \u017ce mierzy si\u0119 z ni\u0105 gorliwie, przekona\u0142am si\u0119 ju\u017c wielokrotnie. Czasem \u00f3w zapa\u0142 przeradza si\u0119 w nadgorliwo\u015b\u0107 i rodzi pytania, czy organizatorzy \u2013 by\u0107 mo\u017ce nie\u015bwiadomie \u2013 nie pr\u00f3buj\u0105 zwalcza\u0107 jednej propagandy drug\u0105. Od abstrakcyjnych, otwieraj\u0105cych szerokie pole do interpretacji uj\u0119\u0107 Wielanda Wagnera i jego epigon\u00f3w Bayreuth odesz\u0142o ju\u017c dawno. W Festspielhausie \u2013 podobnie jak ca\u0142ym \u015bwiecie \u2013 kr\u00f3luj\u0105 inscenizacje pe\u0142ne odniesie\u0144 do bie\u017c\u0105cych konflikt\u00f3w, zagro\u017ce\u0144 i problem\u00f3w spo\u0142ecznych, coraz bardziej upolitycznione, coraz rzadziej pr\u00f3buj\u0105ce wej\u015b\u0107 w tw\u00f3rczy dialog z r\u00f3wnie przecie\u017c upolitycznion\u0105 i zaanga\u017cowan\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 samego kompozytora. Podobny zabieg zastosowa\u0142y autorki koncepcji scenicznej Rienziego<\/em>, przekszta\u0142caj\u0105c wielk\u0105 oper\u0119 tragiczn\u0105 Wagnera w opowie\u015b\u0107 o wzlocie i upadku zach\u0142y\u015bni\u0119tego w\u0142adz\u0105 populisty \u2013 niewykluczone, \u017ce po cz\u0119\u015bci w nawi\u0105zaniu do obecnej sytuacji na W\u0119grzech, cho\u0107 bardziej rzucaj\u0105 si\u0119 w oczy aluzje do drugiej kampanii Donalda Trumpa (trudno oprze\u0107 si\u0119 dwuznaczno\u015bci nazwy Kapitol, kt\u00f3ra wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych kojarzy si\u0119 przede wszystkim z siedzib\u0105 Senatu Stan\u00f3w Zjednoczonych i miejscem zaprzysi\u0119\u017cenia kolejnych ameryka\u0144skich prezydent\u00f3w).<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rienzi.\u00a0<\/em>Scena zbiorowa z czwartego aktu. Fot. Enrico Nawarath<\/p>\n

Przed premier\u0105 oczywi\u015bcie wspomniano, \u017ce Rienzi by\u0142 postaci\u0105 historyczn\u0105. Naprawd\u0119 nazywa\u0142 si\u0119 Nicola di Lorenzo Gabrini, cho\u0107 przeszed\u0142 do anna\u0142\u00f3w pod imieniem Cola di Rienzo, i w maju 1347 roku zosta\u0142 przyw\u00f3dc\u0105 udanej rewolty przeciwko rz\u0105dom rzymskich patrycjuszy. Sam by\u0142 cz\u0142owiekiem z ludu, ale self-made manem <\/em>w najlepszym tego s\u0142owa znaczeniu, doskonale wykszta\u0142conym i bardzo wp\u0142ywowym, marz\u0105cym o przywr\u00f3ceniu Rzymu do stanu \u015bwietno\u015bci z czas\u00f3w Republiki i uczynieniu go stolic\u0105 zjednoczonych miast P\u00f3\u0142wyspu. Przez niespe\u0142na rok rz\u0105d\u00f3w przeprowadzi\u0142 w Rzymie szereg prze\u0142omowych reform administracyjnych, finansowych i s\u0105downiczych \u2013 do czasu, gdy przedstawiciele obalonych rod\u00f3w Orsinich i Colonn\u00f3w oblegli miasto i postanowili wzi\u0105\u0107 je g\u0142odem. Wtedy lud si\u0119 odwr\u00f3ci\u0142 od swego dobroczy\u0144cy. Znienawidzony, ob\u0142o\u017cony kl\u0105tw\u0105 papiesk\u0105 Rienzo zaszy\u0142 si\u0119 na kilka lat w klasztorze. My\u015bla\u0142, \u017ce los si\u0119 do niego u\u015bmiechn\u0105\u0142, kiedy kolejny papie\u017c awinio\u0144ski zapragn\u0105\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do Stolicy Piotrowej i zdj\u0105\u0142 ekskomunik\u0119 z niefortunnego trybuna, \u017ceby si\u0119 nim pos\u0142u\u017cy\u0107 w walce z patrycjuszami. Rienzo nie odzyska\u0142 jednak zaufania swoich dawnych zwolennik\u00f3w. Zgin\u0105\u0142 w krwawych zamieszkach, a jego gnij\u0105ce, zbezczeszczone cia\u0142o wystawiono na widok publiczny w ko\u015bciele.<\/p>\n

Cola di Rienzo nie by\u0142 cz\u0142owiekiem bez skazy, cho\u0107 W\u0142osi widz\u0105 w nim dzisiaj przede wszystkim bohatera i prekursora idei zjednoczonych W\u0142och. Wagner stworzy\u0142 libretto Rienziego <\/em>na podstawie powie\u015bci Edwarda Bulwera-Lyttona, napisanej w roku 1835 ku przestrodze \u00f3wczesnych brytyjskich libera\u0142\u00f3w, by nie narzucali wolno\u015bci bezmy\u015blnemu mot\u0142ochowi, kt\u00f3ry nie potrafi jej doceni\u0107. W podobnym duchu Wagner instruowa\u0142 Josefa Tichatschka, pierwszego wykonawc\u0119 partii tytu\u0142owej: przekonywa\u0142, \u017ce powo\u0142aniem Rienziego by\u0142o o\u015bwiecenie zdeprawowanego ludu i d\u017awigni\u0119cie go z upadku.<\/p>\n

Rzecz jasna Hitler, kt\u00f3ry obejrza\u0142 Rienziego <\/em>po raz pierwszy w 1905 roku, m\u00f3g\u0142 uzna\u0107 trybuna za wz\u00f3r do na\u015bladowania, ale twierdzenie, \u017ce \u201eod tego wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o\u201d i \u017ce Rienzi <\/em>by\u0142 ulubion\u0105 oper\u0105 p\u00f3\u017aniejszego przyw\u00f3dcy III Rzeszy, jest ju\u017c sporym nadu\u017cyciem. Po pierwsze, anegdot\u0119 o \u201eobjawieniu\u201d, jakiego Hitler dozna\u0142 w zetkni\u0119ciu z Rienzim, <\/em>znamy wy\u0142\u0105cznie ze wspomnie\u0144 jego przyjaciela Augusta Kubizka, kt\u00f3re s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em, ogl\u0119dnie m\u00f3wi\u0105c, ma\u0142o wiarygodnym. Po drugie, do miana ulubionej opery F\u00fchrera pretenduje co najmniej po\u0142owa dzie\u0142 mistrza z Bayreuth, mi\u0119dzy innymi zdecydowanie bardziej podejrzany ideologicznie Lohengrin <\/em>i ca\u0142kiem apolityczny Tristan. <\/em>Dlatego przedstawianie w tym \u015bwietle Rienziego <\/em>w sezonie jubileuszowym \u2013 nawet je\u015bli Hitler dosta\u0142 od Winifred na urodziny r\u0119kopis partytury, zaginiony w niewyja\u015bnionych do dzi\u015b okoliczno\u015bciach \u2013 przypomina zwalczanie d\u017cumy choler\u0105, i na dodatek, zamiast na\u015bwietla\u0107 odbiorcom powik\u0142any kontekst utworu, jeszcze bardziej go zaciemnia.<\/p>\n

\u017beby jeszcze publiczno\u015b\u0107 mia\u0142a szans\u0119 samodzielnie oceni\u0107 starania inscenizatorek. Tymczasem w drukowanym programie nie ma streszczenia libretta, w Festspielhausie, zgodnie z tradycj\u0105, nie wy\u015bwietla si\u0119 napis\u00f3w z tekstem, a s\u0142owa padaj\u0105ce ze sceny bywaj\u0105 niezrozumia\u0142e nawet dla rodowitych Niemc\u00f3w (owszem, do programu do\u0142\u0105czono osobn\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 z niemieckim librettem, ale w trakcie przedstawienia \u015bledzi\u0107 go nie spos\u00f3b). W rezultacie wi\u0119kszo\u015b\u0107 odbiorc\u00f3w siedzia\u0142a jak na tureckim kazaniu, obserwuj\u0105c inscenizacj\u0119 chwilami bardzo atrakcyjn\u0105 wizualnie, ale na og\u00f3\u0142 bez \u017cadnego zwi\u0105zku z dzie\u0142em.<\/p>\n

Zgeometryzowana scenografia w najrozmaitszych odcieniach szaro\u015bci, z rzadka prze\u0142amywanych akcentami czerwieni i o\u015blepiaj\u0105cej bieli, do\u015b\u0107 dobrze oddaje kontrast mi\u0119dzy ciasnot\u0105 i uniformizacj\u0105 przestrzeni prywatnej a otwarto\u015bci\u0105 przestrzeni publicznej. \u201eLud\u201d gnie\u017adzi si\u0119 w bli\u017aniaczo podobnych klitkach, ogl\u0105da w telewizji te same wiadomo\u015bci, gapi si\u0119 w ekrany identycznych komunikator\u00f3w. Kolor i blask pojawiaj\u0105 si\u0119 tylko na miejskiej agorze, na wy\u0142o\u017conych czerwonym dywanem schodach, w spektakularnych, realizowanych tak\u017ce na \u017cywo projekcjach, czasem zwielokrotnionych i odbitych jak w kalejdoskopie (wideo Leonard Koch, \u015bwiat\u0142a Berndt Gallasch). Tylko nie bardzo wiadomo, dlaczego lud poszed\u0142 za Rienzim, a potem go opu\u015bci\u0142. Jeszcze na d\u017awi\u0119kach uwertury pojawia si\u0119 ci\u0119\u017cko chore dziecko, kt\u00f3rym zaj\u0119ci sob\u0105 Irene i Rienzi po\u015bwi\u0119caj\u0105 zbyt ma\u0142o uwagi i w rezultacie przegapiaj\u0105 jego \u015bmier\u0107. Aluzja do kazirodczego zwi\u0105zku obojga czy te\u017c wprowadzenie na scen\u0119 nieobecnej w libretcie postaci m\u0142odszego brata Rienziego, kt\u00f3ry w rzeczywisto\u015bci by\u0142 doros\u0142y i zgin\u0105\u0142 z r\u0105k patrycjuszy? Nie ma seksualnej napa\u015bci na Irene, jest tylko bezprawne wykorzystanie jej wizerunku w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Pantomima w II akcie \u2013 zamiast zgodnie z intencj\u0105 kompozytora symbolicznie zestawi\u0107 atak Orsiniego na Irene z opowie\u015bci\u0105 o gwa\u0142cie na Lukrecji \u2013 przemienia si\u0119 w ucieszne interludium z Festspielhausem w roli g\u0142\u00f3wnej, z postaciami z kilku legendarnych inscenizacji oper Wagnera przepychaj\u0105cymi si\u0119 na scenie r\u00f3wnocze\u015bnie, oraz publiczno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra w przerwach tego widowiska t\u0142oczy si\u0119 na przemian w kolejkach do toalety i straganu z preclami. Przyznam, bardzo to by\u0142o zabawne, i wielu odbiorcom przynios\u0142o wyra\u017an\u0105 ulg\u0119, bo cho\u0107 przez chwil\u0119 rozumieli, o co chodzi. Akcja toczy si\u0119 dalej w oderwaniu od tre\u015bci libretta; w akcie pi\u0105tym, jeszcze przed fina\u0142ow\u0105 kulminacj\u0105, Rienzi otrzymuje \u015bmiertelny cios z r\u0119ki w\u0142asnej siostry. Mimo to dzielnie do\u015bpiewuje sw\u0105 parti\u0119 do ko\u0144ca, w scenerii wzbudzaj\u0105cej dziwne skojarzenia z zapleczem teatru na Zielonym Wzg\u00f3rzu.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Rienzi<\/em>. Gabriela Scherer (Irene) i Andreas Schager w partii tytu\u0142owej. Fot. Enrico Nawrath<\/p>\n

Publiczno\u015b\u0107, kt\u00f3rej cz\u0119\u015b\u0107 gromko wybucza\u0142a eksperymentalny nowy Ring<\/em>, tym razem nie mia\u0142a \u017cadnych zastrze\u017ce\u0144, tak\u017ce do strony muzycznej spektaklu. Za to we mnie z ka\u017cd\u0105 chwil\u0105 narasta\u0142o przekonanie, \u017ce Rienziego<\/em> rzeczywi\u015bcie nie nale\u017cy wystawia\u0107 w Bayreuth: bo to dzie\u0142o, niezale\u017cnie od tego, czy uzna\u0107 je za mistrzowskie pomieszanie w\u0142oskiej opery heroicznej z francusk\u0105 grand op\u00e9ra<\/em>, czy te\u017c wy\u015bmia\u0107 jak Ernest Newman, kt\u00f3ry nazwa\u0142 je ci\u0119\u017ckim przypadkiem muzycznej odry, wymaga ca\u0142kiem innej oprawy i diametralnie odmiennego podej\u015bcia ze strony czuwaj\u0105cego nad ca\u0142o\u015bci\u0105 dyrygenta. Po pierwsze, nie brzmi jak nale\u017cy z orkiestr\u0105 schowan\u0105 w g\u0142\u0119bokim, cz\u0119\u015bciowo os\u0142oni\u0119tym kanale: w takich warunkach ginie nie tylko monumentalizm tej kompozycji, lecz przede wszystkim jej g\u0119sta, wielowarstwowa faktura i specyficzny koloryt, traktowane przez Wagnera jako istotny element dramaturgii Rienziego. <\/em>Tymczasem Nathalie Stutzmann poprowadzi\u0142a oper\u0119 w taki spos\u00f3b, jakby za wszelk\u0105 cen\u0119 chcia\u0142a unikn\u0105\u0107 zarzutu efekciarstwa: zachowawczo, ostro\u017cnie, skupiaj\u0105c si\u0119 na cyzelowaniu poszczeg\u00f3lnych epizod\u00f3w \u2013 kosztem sp\u00f3jno\u015bci narracji. Po drugie, do tak pracoch\u0142onnego i pono\u0107 jednorazowego przedsi\u0119wzi\u0119cia nale\u017ca\u0142oby dobra\u0107 \u015bpiewak\u00f3w wyspecjalizowanych w podobnym repertuarze, cho\u0107by ich nazwiska niewiele m\u00f3wi\u0142y bywalcom Bayreuther Festspiele.<\/p>\n

Skoro jednak podj\u0119to decyzj\u0119, \u017ce w partii tytu\u0142owej wyst\u0105pi tenor zwi\u0105zany z tutejsz\u0105 scen\u0105, i tak nale\u017cy si\u0119 cieszy\u0107, \u017ce wyb\u00f3r pad\u0142 na Andreasa Schagera, kt\u00f3ry wprawdzie nigdy nie by\u0142 \u015bpiewakiem szczeg\u00f3lnie subtelnym, niemniej dysponuje niezb\u0119dn\u0105 do tej roli kondycj\u0105 i ca\u0142kiem niez\u0142\u0105 technik\u0105. Niestety, jego urodziwy g\u0142os zdradza ju\u017c oznaki zm\u0119czenia, skutkuj\u0105ce zbyt szerokim wibrato, b\u0142\u0119dami intonacyjnymi i brakiem swobody w g\u00f3rnym odcinku skali. Stworzy\u0142 wszak\u017ce posta\u0107 dobitn\u0105 i mia\u0142 kilka wspania\u0142ych moment\u00f3w, nawet w nie do ko\u0144ca udanej arii \u201eAllm\u00e4cht\u2019ger Vater, blick herab!\u201d (w wersji bayreuckiej przesuni\u0119tej na pocz\u0105tek IV aktu), gdzie uda\u0142o mu si\u0119 bez trudu zrealizowa\u0107 s\u0142ynne obiegniki, z niewyt\u0142umaczalnych przyczyn pozostaj\u0105ce poza zasi\u0119giem wi\u0119kszo\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnych tenor\u00f3w wagnerowskich. Znakomicie poradzi\u0142a sobie Jennifer Holloway w roli Adriana, cho\u0107 i ona uleg\u0142a pokusie nadmiernego forsowania swego pi\u0119knego sopranu. Rozczarowa\u0142a mnie natomiast Gabriela Scherer \u2013 Irene ca\u0142kiem pozbawiona wyrazu, \u015bpiewaj\u0105ca p\u0142askim, jakby zapowietrzonym g\u0142osem, z ka\u017cdym kolejnym aktem trac\u0105cym na sile i coraz bardziej monotonnym. Z bohater\u00f3w drugoplanowych najlepiej spisa\u0142 si\u0119 Vitalij Kowaljow w partii Raimonda, usuwaj\u0105c w cie\u0144 zar\u00f3wno Colonn\u0119 (Andreas Bauer Kanabas), jak i Orsiniego (Michael Nagy). W partiach pobocznych zaskakuj\u0105co dobrze wypadli Matthias Stier jako Baroncelli, Joachim Goltz w roli Cecca del Vecchio i niezawodna Victoria Randem jako Zwiastunka Pokoju.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Parsifal. S<\/em>cena z drugiego aktu. Fot. Enrico Nawrath<\/p>\n

Nie przejdzie ten Rienzi <\/em>do historii \u2013 ani teatru operowego, ani pr\u00f3b u\u015bwiadomienia odbiorcom powik\u0142anej ewolucji \u015bwiatopogl\u0105du i warsztatu kompozytorskiego Wagnera. Pozostanie jedn\u0105 z wielu inscenizacji pomy\u015blanych jako narz\u0119dzie opisu bie\u017c\u0105cej sytuacji spo\u0142ecznej i politycznej, oderwanych zar\u00f3wno od dzie\u0142a, jak i szerszego kontekstu jego powstania. Nie przejdzie te\u017c do historii Parsifal <\/em>w re\u017cyserii Jaya Scheiba, zrealizowany na fali kryzysu klimatycznego i niepokoj\u00f3w po inwazji Rosji na Ukrain\u0119. T\u0119 odpychaj\u0105c\u0105 dystopi\u0119, w finale ca\u0142kowicie odwracaj\u0105c\u0105 sens przes\u0142ania Wagnera, zapami\u0119tano przede wszystkim ze wzgl\u0119du na gad\u017cet dost\u0119pny znikomej cz\u0119\u015bci widowni \u2013 s\u0142ynne okulary do odbioru rozszerzonej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra zdaniem nielicznych u\u017cytkownik\u00f3w okaza\u0142a si\u0119 jeszcze mniej atrakcyjna ni\u017c sam spektakl. O koncepcji Scheiba pisa\u0142o ju\u017c wielu przede mn\u0105: zaznacz\u0119 tylko, \u017ce bractwo rycerzy Graala nosi w niej wszelkie znamiona fanatycznej sekty, a Parsifal niszczy zar\u00f3wno ogr\u00f3d Klingsora, jak i sam kielich Ostatniej Wieczerzy. Poza drugim aktem, przypominaj\u0105cym psychodeliczn\u0105 orgi\u0119 po za\u017cyciu LSD, realizatorzy sk\u0105pali scen\u0119 w barwach choroby, zgnilizny i zatrutej ziemi. Krew leje si\u0119 nie tylko z rany Amfortasa: Titurel dos\u0142ownie si\u0119 w niej k\u0105pie, Dziewcz\u0119ta Kwiaty wysysaj\u0105 j\u0105 z cia\u0142 poleg\u0142ych. S\u0105 te\u017c aluzje do \u201ekrwawych minera\u0142\u00f3w\u201d pozyskiwanych w strefach konfliktu \u2013 na czele z samym Graalem, kt\u00f3ry u Scheiba przybra\u0142 posta\u0107 kryszta\u0142u przypominaj\u0105cego spinel kobaltowy, jeden z najrzadszych kamieni szlachetnych na \u015bwiecie, zawdzi\u0119czaj\u0105cy sw\u00f3j niezwyk\u0142y kolor jonom pierwiastka, bez kt\u00f3rego nie obejdzie si\u0119 \u017cadna bateria zasilaj\u0105ca nowoczesne urz\u0105dzenia elektroniczne. Dodajmy, \u017ce nale\u017c\u0105 do nich r\u00f3wnie\u017c laptopy i smartfony, bez kt\u00f3rych z pewno\u015bci\u0105 nie obesz\u0142a si\u0119 \u201eproekologiczna\u201d inscenizacja w Bayreuth.<\/p>\n

Trudno jednak wysuwa\u0107 jakiekolwiek zastrze\u017cenia wobec obsady tego Parsifala<\/em>, co dotyczy tak\u017ce Schagera, kt\u00f3ry w stosunkowo kr\u00f3tkiej i wdzi\u0119cznej partii tytu\u0142owej zdawa\u0142 si\u0119 wypoczywa\u0107 po niedawnych trudach Rienziego. <\/em>Znakomit\u0105 Kundry okaza\u0142a si\u0119 Miina-Liisa V\u00e4rel\u00e4, w ubieg\u0142ym roku debiutuj\u0105ca w Bayreuth jako Ortruda w Lohengrinie <\/em>\u2013 \u015bpiewaczka z zadatkami na prawdziwy Falcon, <\/em>pot\u0119\u017cny, ciemny sopran dramatyczny, do kt\u00f3rego brakuje jej tylko wi\u0119kszej swobody w g\u00f3rze. Wszystkie role przeznaczone na niskie g\u0142osy m\u0119skie znalaz\u0142y godnych odtw\u00f3rc\u00f3w, na czele z poruszaj\u0105cym do g\u0142\u0119bi Amfortasem w uj\u0119ciu Michaela Vollego; pod wzgl\u0119dem wokalnym r\u00f3wnie dobrze spisa\u0142 si\u0119 Georg Zeppenfeld w roli Gurnemanza, przekonuj\u0105ce interpretacje swoich postaci stworzyli r\u00f3wnie\u017c Vitalij Kowaljow (Titurel) i Jordan Shanahan (Klingsor). Na uznanie zas\u0142uguje te\u017c wyj\u0105tkowa trafno\u015b\u0107 wyboru \u015bpiewak\u00f3w obsadzonych w rolach pobocznych. Wbrew powszechnemu mniemaniu, nie s\u0105 to wagnerowskie \u201eogony\u201d, tylko partie wymagaj\u0105ce niebagatelnych umiej\u0119tno\u015bci i cz\u0119sto specyficznego typu g\u0142osu (co dotyczy mi\u0119dzy innymi \u015bwietnej Victorii Randem, jednej z Dziewcz\u0105t-Kwiat\u00f3w). Dodam, nie tylko dla porz\u0105dku, \u017ce polska mezzosopranistka Natalia Skrycka, opr\u00f3cz wyst\u0119p\u00f3w w trzech cz\u0119\u015bciach Ringu <\/em>pod Thielemannem (w tym roku, opr\u00f3cz Wellgundy, przyj\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c rol\u0119 Rossweisse w Walkirii<\/em>), za\u015bpiewa\u0142a w Parsifalu <\/em>Drugiego Giermka i trzeci\u0105 z Dziewcz\u0105t-Kwiat\u00f3w \u2013 a przed sob\u0105 ma wyj\u0105tkowo bogaty sezon w berli\u0144skiej Staatsoper, gdzie ju\u017c na pocz\u0105tku pa\u017adziernika b\u0119dzie j\u0105 mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 jako Marcelin\u0119 w Weselu Figara <\/em>pod dyrekcj\u0105 Marca Minkowskiego.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Parsifal.\u00a0<\/em>Michael Volle (Amfortas). Fot. Enrico Nawrath<\/p>\n

Nie porwa\u0142a mnie natomiast interpretacja odpowiedzialnego za ca\u0142o\u015b\u0107 Pabla Herasa-Casado, kolejnego dyrygenta, kt\u00f3ry nie widzi lasu zza drzew, szlifuje do upad\u0142ego poszczeg\u00f3lne cz\u0105stki Wagnerowskiego arcydzie\u0142a (z fenomenalnym skutkiem, bo orkiestra festiwalowa by\u0142a w tym roku w doskona\u0142ej formie), nie potrafi jednak zebra\u0107 ich w ca\u0142o\u015b\u0107 muzyczno-dramaturgiczn\u0105, podtrzyma\u0107 pulsu narracji, sprawi\u0107, by s\u0142uchacz zanurzy\u0142 si\u0119 w tym misterium bez reszty. Dlatego na koniec mojej recenzji zachowa\u0142am sobie zbiorowego bohatera obydwu przedstawie\u0144 \u2013 Ch\u00f3r Festiwalowy, kt\u00f3ry po sezonie 2024 przej\u0105\u0142 Thomas Eitler-de Lint i zdzia\u0142a\u0142 z nim istne cuda. Cztery lata temu w Operze Lipskiej przygotowa\u0142 tamtejszy zesp\u00f3\u0142 ch\u00f3ralny do festiwalu WAGNER 22, obejmuj\u0105cego wszystkie dzie\u0142a sceniczne kompozytora. Zbieran\u0105 latami wiedz\u0119 wykorzysta\u0142 w Bayreuth, zapa\u0142em obdzieli\u0142 ch\u00f3rzyst\u00f3w, kt\u00f3rzy nareszcie, po latach kryzysu, \u015bpiewaj\u0105 doskona\u0142\u0105 emisj\u0105, z pe\u0142nym zaanga\u017cowaniem \u2013 chwilami mo\u017cna by\u0142o odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce bardziej \u015bwiadomie ni\u017c uczestnicz\u0105cy w tegorocznych przedsi\u0119wzi\u0119ciach dyrygenci.<\/p>\n

I w tych ch\u00f3rzystach nadzieja, bo mam przeczucie, \u017ce w Bayreuth ko\u0144czy si\u0119 pewna epoka: czas zrywania z upiornym dziedzictwem Bayreuther Kreis, cz\u0119sto za cen\u0119 muzycznej spu\u015bcizny Wagnera. Oby ju\u017c tylko takimi g\u0142osami \u015bpiewali pos\u0142a\u0144cy pokoju i pojednania.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O tym, \u017ce z powodu ci\u0119\u0107 bud\u017cetowych organizatorzy mocno okroili program sezonu \u015bwi\u0119tuj\u0105cych 150-lecie Bayreuther Festspiele, dowiedzieli\u015bmy si\u0119 przesz\u0142o p\u00f3\u0142 roku przed rozpocz\u0119ciem poprzedniego festiwalu. Plany by\u0142y istotnie \u015bmia\u0142e: na Zielonym Wzg\u00f3rzu mia\u0142 zabrzmie\u0107 ca\u0142y Bayreuther Kanon, ostatnie dziesi\u0119\u0107 z trzynastu oper Wagnera, uzupe\u0142nione \u2013 ku oburzeniu puryst\u00f3w \u2013 odrzuconym przez samego kompozytora Rienzim. W … [Read more…]<\/a><\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["entry","post","publish","author-mangusta","post-9871","format-standard","category-wedrowki-operowe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9871","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9871"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9871\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9885,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9871\/revisions\/9885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9871"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9871"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/atorod.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9871"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}